2026 Nobel Kimya Ödülü Kagan ve Soai'ya: Homokiralite Gizemi Çözüldü

Stockholm — Kraliyet Akademisi bugün 2026 Nobel Kimya Ödülü'nün, Université Paris-Sud bilim insanı Henri Kagan ve Tokyo University of Science üyesi Kenso Soai'ya ortak olarak verileceğini açıkladı. İki bilim insanı, kimyada yüz yılı aşkın bir süredir çözülememiş olan "homokiralite"nin nasıl doğal yollarla ortaya çıktığını açıklayan otoklalitik reaksiyonları geliştirmişlerdir.

Nobel Komitesi Başkanı Heiner Linke, "Kagan ve Soai, kimyasal asimetrinin nasıl başladığını gösteren bir mekanizma keşfettiler; bu, ilaç geliştirmede sadece istenen molekülün sentezlenmesini sağlayan temel bir atılım" dedi. Kagan 1986'da aynen iki Spiegelbild (spiegelbildli molekül) üreten reaksiyonlarda birinin baskınlığını sağlayan ilk yöntemi bulmuştu. Soai ise 1995'te teorik çerçeveyi çizen ve 2003'te laboratuvarda sadece tek bir elisel (kiral) ürün veren, canlı organizmalardaki durumun kimyasal taklidi olan reaksiyonu başarmıştı.

Bu keşif, özellikle yaşam sistemleriyle etkileşime giren moleküllerde —örneğin ilaçlarda— yanlış elisel formun zararlı veya etkisiz olabileceği için kritik öneme sahiptir. Akademi, bu yıl ödül bütçesini 125. yıl dolayısıyla 12 milyon İsveç Kronuna (yaklaşık 1 milyon Euro) çıkardı. Ödül töreni geleneğe göre Alfred Nobel'in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık'ta gerçekleştirilecek. Ayrıca bu yıl bir ilki yaşandı: Akademi Genel Sekreteri Ellen Moons, Nobel Fizik, Kimya ve Ekonomi ödüllerini açıklayan ilk kadın oldu.