ABD Sağlık Bakanı Kennedy, Aşı Yaralanmaları Tazminat Sisteminde Köklü Değişikliklere Başladı

Washington — ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanı Robert F. Kennedy Jr., federal aşı yaralanmaları tazminat programı (VICP) ve ilgili güvenlik izleme mekanizmaları üzerine kapsamlı bir gözden geçirme ve yeniden yapılandırma sürecini resmi olarak başlattı. Bakanlıktan dün yapılan açıklamada, Kennedy'nin "aşı güvenliği verilerine erişimi kolaylaştırmak, tazminat süreçlerini hızlandırmak ve halkın güvenini yeniden kazanmak" amacıyla HHS alt kurumlarına talimat verdiği belirtildi.

Mevcut sistemin darboğazları hedefte

1986 yılında kurulan Ulusal Aşı Yaralanmaları Tazminat Programı (VICP), aşı üreticilerini dava risklerinden koruyarak piyasa istikrarını sağlamak amacıyla tasarlanmış bir "hata aramadan" (no-fault) sigorta sistemidir. Ancak son yıllarda program, başvuruların yıllar süren değerlendirme süreleri, kanıt yükümlülüğünün ağırlığı ve reddedilen dosya oranları nedeniyle eleştirilerin odağı haline gelmişti. Kennedy, adaylıği süresince ve bakanlık onayından bu yana bu yapısal sorunları "sistemik bir haksızlık" olarak tanımlamış, özellikle COVID-19 aşıları için ayrı işleyen ve çok daha kısıtlı kapsamlı olan Önlem Karşıtı Yaralanma Tazminat Programı (CICP) ile VICP arasındaki uyumsuzlukları gündeme getirmişti.

Yeni yönergelerin üç ana bacak

HHS'in dağıttığı iç mekanu belgesine göre yeni girişim üç ana eksende şekilleniyor: İlk olarak, FDA ve CDC'den aşı onay sürecinde kullanılan ham güvenlik verilerinin (raw data) araştırmacılar ve kamuya çok daha erken ve düzenli bir şekilde açılması isteniyor. İkinci olarak, VICP yönetmelikleri revize edilerek "masumiyet karinesi" (presumption of causation) listesi genişletilecek ve belirli yan etkiler için otomatik tazminat yolları aranacak. Üçüncü kol ise, uzun süredir gündemde olan ve Kennedy'nin de desteklediği "Aşı Güvenliği Veri Bağlantısı" (VSD) sisteminin, özel akademik kurumlara ve bağımsız denetçilere daha geniş açılması yönündedir.

Bilim insanı toplumu: "Risk hesaplaması bozulabilir"

Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) ve Amerika Tıp Derneği (AMA) gibi önde gelen kurumlardan gelen ilk tepkiler, girişimin niyetinden ziyade yönteminden endişe duyulduğunu gösteriyor. AAP Başkanı Dr. Susan Kressly, yazılı bir bildiride "Mevcut sistem mükemmel değil ama aşı güveniliğinin temel taşı olan VICP'nin, bilimsel konsensüs yerine politik baskılarla yeniden yazılması, halka açık sağlık acil durumlarında üreticilerin çekilmesine ve tazminat fonunun iflasına yol açabilir" uyarısında bulundu. Uzmanlar, kanıt standardının çok düşürülmesi durumunda, nadir görülen yan etkiler bile "aşı kaynaklı" kabul edilerek fonun hızla tükenmesine ve üreticilerin piyasayı terk etmesine sebep olabileceğini vurguluyor.

Destekçiler: "Uzun süredir bekletilen adalet"

Diğer yanda, aşı yan etkileri yaşayan aileleri temsil eden STICHV (Aşı Yaralanmaları için Birlik) gibi sivil toplum örgütleri ve Kennedy'nin "Make America Healthy Again" (MAHA) ittifakı içindeki isimler, hamleyi "yıllardır sesi duyulmayan vatandaşlara adalet" olarak karşıladı. Bu çevreler, VICP'nin "özellikle nörolojik yan etkilerde kanıt yükünü neredeyse imkansız kılan bir yapıya sahip olduğunu" savunuyor. Kennedy'nin danışmanlarından biri olan Aaron Siri, "Bakanlık, artık reddedilen dosyaların nedenlerini şeffaf açıklamak ve haklı talepleri ayıklamak için algoritmik destekli bir ön inceleme birimi kurmayı planlıyor" dedi.

Gelecek ay ilk rapor bekleniyor

HHS, bu yönergelerin uygulanması için 90 günlük bir eylem planı hazırladığını ve ilk ara değerlendirme raporunun Mayıs ortalarında kamuoyuyla paylaşılacağını duyurdu. Kongre'de de hem Demokrat hem Cumhuriyetçi milletvekillerinden oluşan çapraz bir grup, VICP fonunun mali sürdürülebilirliği ve CICP ile birleştirilmesi ihtimali üzerine dinletmeler başlatma girişiminde. Paketin yasama sürecine girip girmemesi, Kasım ara seçimlerine kadar olan dönemde sağlık politikasının en tartışmalı konularından biri olmaya aday.