Akaryakıtta yeni fiyatlar yarın sabah pompalarda: Brent ve kur hareketleri artışı mı yoksa düşüş mü belirleyecek?

Akaryakıt pomp fiyatlarının güncellenmesi için sayaç başladı. Petrol Ofisi, Shell, BP, Opet ve TotalEnerjis gibi büyük dağıtıcıları kapsayan Petrol Pazarı Düzenleme Kurumu (PDK) lisanslı şirketler, yarın sabah 00:00 itibarıyla yeni rafineri sepet fiyatlarını yansıtacak. Piyasaların dikkati, Mediterranean (Akdeniz) spot piyasasındaki Brent ham petrol kapanış fiyatlarına ve gün içi USD/TRY kurunun seyrine odaklandı.

Hesaplamanın iki motoru: Ham petrol ve parite

Türkiye'de pompa fiyatları, Energy Market Regulatory Authority (EMRA) yönetmeliği uyarınca "Rafineri Sepet Fiyatı" baz alınarak günlük olarak belirlenir. Bu sepet fiyatı; Akdeniz limanlarındaki (Ceyhan, İskenderun, Mersin, Aliaga) Platts/Argus endekslerine dayalı ham petrol maliyeti, döviz kuru, rafineri işleme marjı ve vergi kalemlerinden oluşur. Bugün kapanışta Brent petrolu varil başı 73-74 dolar bandında seyir ederken, dolar/TL kuru 46.50-46.70 aralığında işlem görüyor. Sektör kaynakları, bu iki girdinin netleşmesiyle benzinde litre başı 50-80 kuruş, dizelde 60-90 kuruş bandında bir artış ihtimalinin güçlü olduğunu, ancak gece yarısına kadar kur hareketi tersine dönerse bu farkın daralabileceğini aktarıyor.

Son on günde ne oldu?

Eylül ayı başından bu yana pomp fiyatlarında toplamda 2.30 TL (benzin) ve 2.80 TL (dizel) civarında bir artış kaydedildi. Bu süreçte Brent'in 70 dolar altına düşmesiyle kısa bir nefes alanı yaşansa da, son hafta OPEC+ arz kararı beklentileri ve Libya üretim kesintileri fiyatları yukarı itti. TC Merkez Bankası'nın son para politikası toplantısından sonra kurun kontrollü seyri, yurt içi maliyet baskısını bir ölçüde sınırladı ancak ithal bağımlılığı yüksek yapıda her kur artışı doğrudan pompaya yansıyor.

Vergi kalemlerinde değişiklik yok

Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan gelen son resmi bildirime göre, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) oranları ve sabit tutarları ile Enerji İşlem Vergisi'nde bu ay için herhangi bir revizyon yok. Dolayısıyla fiyat farkı tamamen ham petrol maliyeti ve kur diferansından kaynaklanacak. Esnek vergi mekanizması (ÖTV'in fiyata göre kaydırılması) şu an devre dışı kaldığı için, devlet tarafında ek bir vergisel baskı ya da rahatlama söz konusu değil.

Tüketicinin cebine ne kadar yansıyor?

Ortalama 50 litre deposu dolduran bir sürücü için, litre başı 70 kuruşluk bir artış ayda yaklaşık 350-400 TL ekstra masraf demek. Ticari araç sahipleri ve lojistik firmaları için bu kalem, nakliye maliyetlerine doğrudan işleyen en kritik girdi kalemi büyüklüğünde. TÜİK'in açıklayacağı Ağustos TÜFE verilerinde enerji alt grubunun ağırlığı göz önüne alındığında, yarınki fiyat hareketi enflasyon beklentilerine de girdi olacak.

Yeni fiyatlar yarın erken saatlerde tüm istasyonlarda pompa ekranlarında ve dağıtıcı firmaların resmi mobil uygulamalarında/websitelerinde görüntülenebilecek. Vatandaşlar, en güncel fiyat için EMRA'nın "Akaryakıt Fiyatları" mobil uygulamasını da takip edebilir.