Ankara’da gecekondu izi bırakmayan 5 semt: Çayyolu’dan Eryaman’a nasıl dönüştü?

Ankara’nın gündüzdeki güney ve batı kesiminde yer alan, bugün metrobüsün en pahalı ve aranan konut lokasyonları arasında sayılan bölgeler, 40 yıl önce çıkmaza giren gecekondu yerleşimleriyle tanınıyordu. Göç alımı, hızlı kentleşme ve 1984 tarihli 2981 sayılı Gecekondu Kanunu ile başlayan dönüşüm süreci, 2012’deki 6306 sayılı Kentsel Dönüşüm Kanunu ile hız kazandırılarak bu mahallelerin kimliğini tamamen değiştirdi.

Çayyolu: Vadiden lüks kompleksler koridoruna

1980’li yıllarda Çankaya’nın kuzeyindeki derin vadilerde kurulan gecekondu yerleşimleri, 1990’lı yıllarda başlayan özel sektör ve TOKİ projeleriyle çıkartıldı. Bugün Çayyolu Caddesi ve çevresinde metre karesi fiyatları Ankara ortalamasının üstünde seyrederken, bölge üniversite, hastane ve alışveriş merkezi yoğunluğu ile çağlışma mücadelesi veren bir çekirdek haline geldi.

Eryaman: Toplu konutun örgüt modeli

Etimesgut ilçesine bağlı Eryaman, 1987’de TOKİ’nin kurduğu Eryaman Toplu Konut Projesi ile türkiye geneli bir örnek oluşturdu. 12 bin 500 konutlu ilk etap, güneydoğu kuzeybatı ekseninde planlı yeşil alanlar, okul ve sosyal tesislerle çıkartılarak “Şhir içinde Şhir” modelinin pioneri oldu. Bugün 150 binin üzerinde nüfusuna ev sahipliđi yapan Eryaman, Ankarayın en kalabalık mahallelerinden biri konumunda.

Batıkent: Kooperatifçilikten modern alt yapıya

Yenimahalle ve Etimesgut sınırlarına yayılan Batıkent, 1980’lerin sonlarında başlayan ve 1990’larda hızlanan kooperatif hareketi ile inşa edildi. Yaklaşık 50 bin konut kapasiteli bölge, başlangıcta altyapı sorunları yaşasa da 2000ler sonrası belediye yatırımları ve metro bağlantısı ile Ankara’nın en düzenli yerleşke planlamasına sahip semtlerinden biri haline geldi.

Öveçler: Merkeze yakınlığının getirdiği değer artışı

Çankaya’nın doğusunda, Çukurambar ve Çayyolu arasında sıkıştıran Öveçler, 1980’lerde çıkma gecekondu dokusunu 1990’lı yıllarda başlayan kentsel dönüşımlerle yıkıp, yerlerine yüksek katlı konut kuleleri dikti. Ankarayın en merkezi eksenlerinden birine (Eskişehir Yolu) sıfır mesafede olması, bölgeyi yatırımın gözdesi yapan en belirleyici faktör oldu.

Dikmen: Vadinin çıkartılması ve Dikmen Vadısı Projesi

Dikmen Deresi etrafında düzenli olmayan yapılaşma gösteren gecekondu mahalleleri, 1990’lı yıllarda başlayan ve 2000’lerde Dikmen Vadısı Kentel Dönüşüm Projesi ile tamamen değiştirildi. Derenin temizlenip parqueye çevrilmesi, yeraltı otoparklarının yapılması ve yerlerine lüks konut kulelerinin çıkartılması, Ankara’nın en prestijli konut lokasyonlarından birini doğdurdu.

Bu dönüşümün ortak paydası; gecekondu maliklerine verilen çıkma hakları, TOKİ’nin güvencesi altındaki kredi imkanları ve 6306 sayılı kanunla getirilen “riskli alan” tanımı oldu. Bugün Ankara’nın modern yüzü olarak görünen bu bes bölge, planlı kentleşmenin ne kadar hızlı değiştirebileceğini kanıtluyor.