Beyaz Saray 2020 seçimlerinden önce İran'a darbe planı istemişti: Pentagon'un "hayır" sebebi neydi?

Washington — ABD-Iran gerginlikleri bugün 2026'da yeni bir zirveye yaklaşırken, altı yıl önceki bir «kaza» tarihin en tehlikeli anlarından biri olarak yeniden gündeme geliyor. The Atlantic'in Kasım 2020'de yayımladığı kapsamlı araştırma, Beyaz Saray'ın 3 Kasım başkanlık seçimlerinin ardından, İran'ın Fordow ve Natanz nükleer tesislerine yönelik askerî darbe seçenekleri talep ettiğini ortaya koymuştu.

Raporlara göre talep, o dönemde İşgal Kuvvetleri Komutanı Genel Mark Milley veacting Savunma Bakanı Christopher Miller'in bulunduğu bir toplantıda gündeme gelmişti. Trump, İran'ın nükleer programının hızlanması endişesiyle «tüm seçeneklerin» masada tutulmasını istemiş; ancak Pentagon yetkilileri, seçim sonrası bir güç transferi döneminde böyle bir operasyonun stratejik risklerini ve meşruiyet sorunlarını öne sürmüştü.

Milley'nin «Savaş istemiyorum» uyarısı

Kaynaklara göre Milley, operasyonun İran'ı nükleer silaha iterken ABD'yi geniş bir bölgesel savaşa sokacağını, bu sürecin de yeni yönetimin elini bağlayacağını vurgulamıştı. «Biz bir savaş başlatmak için değil, savaş önlemek için buradayız» diyen Milley, talep edilen planların «yanlış zaman, yanlış sebep» olduğunu kaydetmişti. Bu direnis, sivil kontrolün askeri kararlara üstünlüğünün sınandığı nadir anlardan biri olarak tarihe işlendi.

Neden bugün önemli?

2026 itibarıyla İran, 2020 seviyesinin çok ötesinde bir nükleer kapasiteye (URANIYUM zenginleştirme %60 seviyelerinde) ulaşmış durumda. O dönem «önleyici darbe» tartışılan bir seçenekken, bugün analistler aynı tesislerin vurulmasının bölgesel bir yangını kontrol edemez boyutlara taşıyacağını öngörüyor. O gün Pentagon'un «hayır» demesi, bugünkü diplomasinin ve caydırmanın tek kalan yol olduğunu kanıtlayan bir precedent (ön例) olarak kabul ediliyor.

Raporun yazarlarından Jeffrey Goldberg, o dönemde «Başkan'ın en kötü içgüdüleri, kurumların en iyi alışkanlıklarıyla karsi karsi geldi» diye yazmıştı. Altı yıl sonra bu cümle, Washington'da hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi stratejistler tarafından «kurumsal dayanıklılık» dersi olarak okutuluyor.