BM'de İklim Köprüsü raporu: 5 pilot ülkeye 2 milyar dolar yatırım kapısı açıldı

New York'ta yürütülen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. oturumu çerçevesinde, Türkiye'nin Liderliğinde ve Birlik Milletler Kalkınma Programı (UNDP) işbirliğinde hayata geçirilen "İklim Uygulama Köprüsü" (BRIDGE) girişiminin pilot aşama değerlendirme raporu sunuldu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkililerinin katıldığı yüksek düzeyli toplantıda, girişimin 2022-2023 döneminde başlatıldığı hatırlatılarak, pilot ülkesi belirlenen Etiyopya, Bangladeş, Gana, Mozambik ve Uganda'da somut proje çıktılarının ve finansman akışlarının gerçekleştiği bildirildi.

Pilot ülkelerde somut çıktı: Erken uyarı sistemleri ve güneş santralleri

Raporğa göre, 2 milyar dolar civarında iklim finansmanı mobilize edilerek beş pilot ülkede uyum ve azaltma projeleri hayata geçirildi. Etiyopya'da kuraklıkla mücadele kapsamında erken uyarı sistemleri kurulurken, Bangladeş'te kırsal alanlarda güneş enerjili sulama ve barınma altyapısı projeleri desteklendi. Gana ve Mozambik'te sahili koruma ve mangrov yeniden doğallaştırma çalışmaları ile Uganda'da da topluluk temelli ormancılık modelleri uygulandı. UNDP verilerine göre bu projelerle yaklaşık 4,2 milyon kişi doğrudan iklim dayanıklılığı kazandırıldı.

Finansman köprüsü nasıl kuruldu?

Girişimin mühendisliğini yapan Türkiye, BRIDGE mekanizmasıyla çok taraflı fonlar (Yeşil İklim Fonu, Küresel Çevre Fonu), gelişme bankaları (Dünya Bankası, AfDB, AsDB) ve özel sektör yatırımlarını tek bir koordinasyon çatı altında topladı. Bakanlık kaynaklarından yapılan açıklamada, pilot sürecin "proje hazılama süresini 18 aydan 6 aya indirdiği" ve "ülke sahipliğini merkeze alan bir model oluşturduğu" vurgulandı. 2022 yılında BM'de başbakanlık döneminde girişimi başlatan Murat Kurum'un "İklim adaleti, finansman erişimini kolaylaştırmadan mümkün değil" tespiti, modelin felsefesi olarak sunuldu.

COP31 sürecine miras: Ölçeklenebilirlik hedeflendi

Bu yıl Kasım'da Belém'de yapılacak COP30 ve 2026'da Avustralya'nın ev sahipliğinde gerçekleşecek COP31 sürecine girdiği bildirilen BRIDGE modeli, pilot beşlikten çıkarılarak Afrika, Pasifik ve Karayip küçük ada devletlerini kapsayacak şekilde genişletilecek. Resmi açıklamada, 2027 sonuna kadar pilot ülke sayısının 20'ye çıkarılması ve mobilize edilen finansmanın 10 milyar dolara yükseltilmesi hedeflendi. Türkiye, girişimin sekreterliğini ve bilgi paylaşım platformunu sürdürerek "Güney-Güney işbirliği" mekanizmasını kurumsallaştırma çabalarını sürdürecek.