Bolu'da kadın hattatlar cami duvarlarını süsüyor: "Hat sanatı artık erkek egemenliği değil"

Bolu ilinde geleneksel Türk-İslam sanatlarından hat sanatı, son yıllarda kadın sanatçıların girişimiyle cami ve mescit duvarlarında yeni bir yaşam alanı buluyor. Ülkenin köklü hattatlarından Güldane Ergin Can hocaoğluğunda eğitim alan ve icazet (diploma) alan bir grup kadın hattat, İl Müftülüğü koordinasyonuyla başlatılan "Camilerimize Hat Hizmeti" projesi kapsamında tarihi ibadethanelerin duvarlarını hilye, kit'a ve levha eserleriyle süslemeye başladı.

Atölyeden cami duvarlarına: Usta-kırak geleneği yaşanıyor

Proje, hat sanatının öğretiminde yüzyıllardır sürdürülen "meşk" (üstatlıktan çıraklığa aktarım) geleneğinin modern bir uzantısı olarak değerlendiriliyor. Ergin Can, çalışmaların sadece estetik bir katkı olmadığını, aynı zamanda sanatçı adaylarının icazet süreçlerindeki "kırak" (uygulama/ödev) aşamasının gerçek bir ibadet ortamında gerçekleşmesini sağladığını belirtiyor. Sanatçılar, cami duvarlarının kaplı beton, tuğla veya ahşap gibi farklı yüzeylere uygun mürekkep ve boyalar kullanarak, eserlerin dayanıklılığını sağlamak için restorasyon tekniklerinden de yararlanıyor.

İl Müftülüğü'nden yapılan açıklamada, projenin Bolu'nun kültürel mirasını koruma ve kadın sanatçılara görünürlük kazandırma amacıyla yürütüldüğü, ilk etapta merkez ilçede bulunan tarihi Yıldırım Beyazıt Camii ve çevre köylerindeki seçili mescitlerde çalışmaların başladığı kaydedildi. Müftülük yetkilileri, eserlerin ibadet edişini bozmamak adına cami imamları ve-restoratör danışmanlığıyla planlandığını vurguladı.

"Kadın elinin hassasiyeti eserlere farklı bir nefes veriyor"

Projeye katılan hattatlardan birinin ifadesiyle; "Hat sanatında tarihsel olarak erkek egemenliği öne çıksa da, Osmanlı döneminde de kadın hattatlar (örneğin Esma Ibret Hanim) var olmuştur. Bugün bu geleneği cami duvarlarına taşıyarak hem sanatı halkla buluşturuyoruz hem de kadın sanatçının kamusal alandaki yerini pekiştiriyoruz." Çalışmalara katılan sanatçılar, duvar boyutundeki büyük calligraflerin, kağıt üzerindeki küçük ebru veya hat çalışmalarından tamamen farklı bir disiplin ve fiziksel performans gerektirdiğini, bu sürecin onları hem teknik hem manevi olarak olgunlaştırdığını aktarıyor.

Valilik ve Belediye işbirliğiyle desteklenen proje, önümüzdeki aylarda ilçe ve köy camilerine yaygınlaştırılacak. Elde edilen eserler, yıl sonuna doğru Bolu'da düzenlenecek bir sergiyle de ziyaretçilere sunulması planlanıyor. Bu girişim, Anadolu'nun derin sanat geleneğinin, kadın sanatçıların elleriyle modern mekânlarda nasıl sürdürülebileceğine dair somut bir model oluşturuyor.