Burdur Gölü: Yıllık 66 Milyon Metreküp Açık Veren Krize 5,8 Milyarlık Plan Yetiyor mu?

Burdur — Burdur Gölü'nün su seviyesinin 1970'den bu yana 21 metre düşerek 836 metreye gerilediği, yüzey alanının yarısından fazlasının kaybedildiği ve gölün yıllık yaklaşık 66 milyon metreküp su açığı (buharlaşma 179 milyon, giriş 112 milyon metreküp) vererek can çekiştiği, Tarım ve Orman Bakanlığı'nca 2025 sonunda açıklanan 5,8 milyar TL bütçeli "Burdur Gölü Eylem Planı"nın 6. ay değerlendirmesinde gündeme geldi.

Planın İlk 6 Ayı: Atılan Adımlar ve Hedefler

5 yıllık süreçte göle yılda 50 milyon metreküp su kazandırmayı hedefleyen planda, ilk 6 ayda mısır ekim alanlarının daraltılması, tuz çalısı dikimi, modern sulama hibeleri ve Karamanlı ilçesinde akıllı su sayacı (kartlı sayaç) uygulaması başlatıldı. Ayrıca göl, 15 Ocak 2026 tarihli kararla "Nitelikli Doğal Koruma Alanı" ilan edildi. Isparta Atıksu Arıtma Tesisi suyunun göle aktarılması için Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'na başvuru yapıldı. Bilim Kurulu 4 Haziran 2026'da ilk toplantısını yaptı, 6 aylık periyotlarla toplanacağı kararlaştırıldı.

Mevzuat Mevcut, Uygulama Neden Gecikiyor?

17 yıllık deneyimli mimar ve imar hukukçusu Nuri Selim Kutlu, planın "kâğıt üstünde bürokrasi şovuna" dönüşmemesi için mevcut yasal çerçevenin (Su Verimliliği Yönetmeliği, İçme Suyu Havzaları Koruma Yönetmeliği, 167 sayılı Yeraltı Suları Kanunu vb.) operasyonel olarak işletilmediğini kaydetti. Kutlu, yetkili kurumlara beş kritik soru yönelterek şeffaflık ve yaptırım talep etti:

1. Katılımcılık Hukuki Zorunluluk, Pratikte Yok mu?

Su Verimliliği Yönetmeliği'nin 10. ve 11. maddeleri, "Su Verimliliği İl Planı"nın hazırlanmasında ve takibinde meslek odaları ve sivil toplum katılımını zorunlu kılar. Ancak Bilim Kurulu toplantılarına TMMOB İl Koordinasyon Kurulu uzmanları davet edilmediği bildirildi.

2. Burdur Belediyesi Su Kayıp-Kaçak Oranını Açıklıyor mu?

Yönetmelikler belediyelerin "Mavi Belge" almasını ve 3 yılda kayıpları standartlara indirerek "Yeşil Su Verimliliği Belgesi"ne geçmeyi emreder. Karamanlı ve Keçiborlu için ilerleme raporlanırken, Burdur Belediyesi'nin asbestli ve çürümüş boru şebekesindeki kayıp-kaçak oranı ve İnsani Tüketim Amaçlı Sular Yönetmeliği'ne göre su kalite analizlerinin halka aylık paylaşımı konusunda veri paylaşımı yapılıp yapılmadığı soruldu.

3. Koruma Alanı İlanı, Kıyıdaki Kaçak Yapılaşmayı Durdurdu mu?

İçme Suyu Havzaları Koruma Yönetmeliği, mutlak ve kısa mesafeli koruma kuşaklarında yoğunluğu artıran imar değişikliklerine ve hafriyat dökümüne izin vermez. Göl "Nitelikli Doğal Koruma Alanı" ilan edilse de, çevresindeki denetimsiz işletmeler, plansız hafriyat dökümleri ve kaçak yapılaşmaların durumu sorgulandı.

4. Kaçak Kuyular ve Akifer Tüketimi Nasıl Denetleniyor?

167 sayılı Kanun yeraltı sularını kamuya ait sayar. Göle su kazandırma hedeflenirken, ovada ruhsatsız, sayaçsız çalışan, akiferleri tüketen ve fosseptik sızıntılarıyla kirleten kuyulara yönelik yaptırım süreci netleştirilmedi.

5. Yağmur Suyu ve Gri Su Ruhsat Şartı Neden Değil?

Su Verimliliği Yönetmeliği Madde 4/f'ye göre yağmur suyu hasadı ve gri su kullanımı esastır. Bununla birlikte Burdur Belediyesi İmar Müdürlüğü'nün yeni toplu konut, sanayi ve kamu binalarında sarnıç ve gri su sistemlerini ruhsat ve iskan şartı yapmadığı belirtildi.

Çağrı: Denetim Şeffaf, Kararlar Açık Olmalı

Kutlu, eylem planının başarısı için; Bilim Kurulu'na meslek odası temsillerinin dahil edilmesi, toplantı tutanaklarının sansürsüz yayımlanması, kentsel su kayıp-kaçak oranları ile analiz raporların aylık ilan edilmesi, imar revizyonlarında yağmur suyu/gri su sistemlerinin zorunlu hale getirilmesi ve Senir Suyu projesindeki ihtilafların şeffaf çözülmesini talep etti. "Kuraklığın boğazını sıktığı Burdur'da su mevzuatını rafa kaldırıp yalnızca bütçelerle avunmak, kentin geleceğini kurutmak" uyarısıyla konu, yerel yönetimlerin ve merkezi idarenin somut adımlarına bırakıldı.