Çankırı'da salça mesaisi tam hızda: Geleneksel yöntemle kış hazırlığı

Çankırı ili ve ilçelerinde kış aylarına hazırlıkların en köklü geleneği olan ev yapımı salça yapımı, domates hasadıyla birlikte zirveye ulaştı. İlin tarımsal üretiminin locomotivelerinden biri olan domatesçiliğin bol verimi, ev ekonomilerine ve yerel pazara yönelik küçük ölçekli işletmelere canlılık getiriyor.

Bakır kazandaki 'tatlı salça' ritüeli

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine göre Çankırı'da bu yıl domates hasadı verimli geçti. Bu verim, mahalle ortaklığı ve aile birliği içinde gerçekleşen salça mesaisinin yoğunluğunu artırdı. Üreticiler, kimyasal katkısız, sadece tuz ve güneş enerjisiyle pişirilen geleneksal yönteme sadık kalıyor. Bakır kazanlarda uzun saatler karıştırılarak elde edilen kıvam, Çankırı salçasının ayırt edici özelliği olan koyu rengini ve yoğun aromasını veriyor.

Orta Mahalle'de yıllardır salça yapan Ayşe Yılmaz, sürecin sadece bir gıda hazırlığı olmadığını, bir kültür aktarımı olduğunu vurguladı. "Domateslerimizi kendi bahçelerimizden topluyoruz, yıkayıp kıyıp bakır kazana koyuyoruz. Ahşap kürekle karıştırıp güneşte kurutuyoruz. Bu lezzetin ticari karşılığı yok," dedi.

Ev ekonomisinden markalaşmaya doğru

Geleneksel ev yapımı salça, son yıllarda "doğal" ve "katkısız" gıda arayışıyla şehir pazarlarında ve online platformlarda da talep görüyor. Çankırı Müşteri ve Tarım Odası yetkilileri, coğrafi işareti tescili çalışmalarının hızlandığını kaydetti. Küçük ölçekli aile işletmeleri, hijyenik şartlarda ürettikleri salçayı markalayarak hem ev ekonomisine katkı sağlıyor hem de ilin tanıtımına el veriyor.

Uzmanlar, Çankırı domatesinin yüksek likopen içeriğinin ve ekşi-oran dengesinin, salça kalitesini belirleyen en kritik faktörler olduğunu belirtiyor. Bu yıl piyasa fiyatlarındaki dalgalanmalar, ev yapımı salçanın maliyet avantajını da artırarak tüketicileri kendi üretimine yönlendirdi.