Ceuta Yunus Faciası: 4 Kişi Tutuklandı, İspanya Meclisi'ne 'Setosit Yasası' Teklifi Sunuldu

Ceuta (AA/Özel Servis) - İspanya'nın Kuzey Afrika'daki Ceuta özerk şehrinde geçen hafta sosyal medyada sızıntıya uğrayan görüntülerle ortaya çıkan ve "Ceuta Yunus Faciası" olarak adlandırılan olayda, Guardia Civil'in doğa koruma birimi SEPRONA tarafından yürütülen operasyon sonucunda 4 şüpheli tutuklandı. Ceuta Adliyet Mahkemesi (Juzgado de Instrucción № 1) dün gece verilen kararda, şüphelilerin İspanya Ceza Kanunu'nun 337. maddesi uyarınca "hayvanlara kötü davranma" ve "yabani fauna tahrip etme" suçlarından işlenmesi için tutuklamaya karar verdi.

Güncelleme 10:30 - Savcılık: "Eğlence Amacıyla Kasıtlı Olduğu Kanıtlandı"

Ceuta Başsavcılığı (Fiscalía de Ceuta) tarafından yapılan basın açıklamasına göre, tutuklananların telefonlarından ele geçirilen videolar ve mesajlaşma kayıtları, yunusların balıkçı tekneleri tarafından kovalanıp, harpunlanarak öldürüldüğünü ve bu sürecin "eğlence" amacıyla kaydedildiğini kanıtlıyor. Savcı, şüphelilerin arasında bir balıkçı kooperatifi üyesi ve iki özel güvenlik görevlisinin de bulunduğunu onayladı. Tutuklama kararı itiraz edilebilir niteliktedir.

Boğaz'ın Korunmaz Sakinleri: Ceuta Yunus Popülasyonu

Olayın yaşandığı Cebel Tarik Boğazı, Akdeniz'in en kritik biyolojik koridorlarından biridir. ACCOBAMS (Akdeniz ve Karadeniz Setositleri Anlaşması) 2021 raporuna göre, bölgedeki büyük yunus (Tursiops truncatus) popülasyonu "Veri Yetersiz" (Data Deficient) statüsünde olup, CITES Ek II ve AB Habitat Yönergesi Ek IV kapsamında katı koruma altındadır. Uzmanlar, bölgedeki popülasyonun yıllık %2-3 oranında azaldığını, ana tehlikelerin bycatch (yan yakalama), gürültü kirliliği ve kasıtlı öldürme olduğunu vurgular. Ceuta Yerel Hükümeti (Ciudad Autónoma de Ceuta), olaydan sonra yayımladığı yazılı açıklamada "izole bir suç" tanımı yaparken, hayvan hakları örgütleri PACMA ve AVATMA bu ifadeyi "sistematik ihmalin örtbas edilmesi" olarak niteledi.

Ceza Kanunu 337. Madde ve Mevcut Yetersizlik

İspanya'da yabani hayvanlara yönelik kötü muamele Ceza Kanunu'nun 337. maddesiyle cezalandırılır. Mevcut metin, hayvanın ölümüne neden olan işlemler için 6 ay ile 18 ay arası hapis cezası öngörür. Ancak hukukçular, yasanın "sahip hayvanları" odaklı Ley 7/2023 Hayvan Refah Yasası ile tam uyumlu olmadığını, setositler için özel bir koruma rejimi (örneğin yakalama, tahrip etme veya rahatsız etme yasakları ve idari para cezaları) içermediğini uzun süredir savunuyordu. Ceuta ve Melilla'nın özerk statülerinin, deniz koruma mevzuatında uygulama boşluklarına yol açtığı da bilinen bir gerçektir.

Kongre'ye 'Setosit Yasası' Teklifi: Ne Değişiyor?

Adalet Bakanı Félix Bolaños imzalı ve bugün Congreso de los Diputados (Temsilciler Meclisi) Genel Sekreterliği'ne sunulan "Setositlerin Korunması ve Ceuta-Melilla Deniz Alanlarında Uygulama Boşluklarının Kapatılması Hakkında Organik Yasa Teklifi", şu ana başlıkları içeriyor:

• Setositlerin (yunus, yunusbala, dev balina) "Özel Koruma Altındaki Türler" listesine eklenmesi.
• Kasıtlı öldürme, yaralama veya üreme alanlarını tahrip etme suçunda hapis cezasının 2 ile 4 yıla çıkarıldığı, para cezasının da katlanarak artırıldığı madde.
• Ceuta ve Melilla özerk şehirlerinde, denizcilik ve balıkçılık lisanslarının hayvan refahı eğitimi şartına bağlanması.
• SEPRONA ve Sahil Güveği (Servicio Marítimo) yetkilerinin, şüpheli teknelerin anında durdurulup aranabilmesine genişletilmesi.

Teklif, PSOE ve Sumar'ın ortak girişiminde hazırlandı. Ana muhalefet partisi PP'nin de "temel prensiplerde razı" olduğu, ancak ceza dozajında "aşırılaştırma riski" uyarısı yaptığı biliniyor. Vox ise teklifi "balıkçılara karşı ideolojik bir saldırı" olarak niteleyerek reddettiğini açıkladı.

Sivil Toplum: "Geç Kalınmış Bir Adım, Ama Yeterli Değil"

PACMA Başkanı Javier Moreno, habercilerle yaptığı konuşmada tutuklamaların "önemli bir precedent" olduğunu, ancak asıl sorunun denizcilik kültüründeki itibar kaybında olduğunu söyledi. "Yasa değişse bile, denizde gözetim yoksa kağıt üzerinde kalır. Ceuta sahillerinde sürekli drone ve su altı kamera sistemi devreye sokulmalı," dedi. Yerel dernek AVATMA ise tutuklananların identitelerinin kamuoyuyla paylaşılmadığını, "koruma kalkanı" olarak kullanıldığını iddia ederek şeffaflık istedi.

Mahkeme, şüphelilerin ifadelerini önümüzdeki hafta almaya başlayacak. Yasa teklifi ise Eylül ayının son haftasında Komisyon görüşmelerine girecek. Olay, İspanya'da hayvan hukukunun sadece evcil hayvanlardan öteye, yabani deniz faunasına nasıl genişletileceğinin test vakası olma niteliği taşıyor.