Cezayir'den Nijer'e Il-76 Hava Köprüsü: Sahel'de Askeri Denge Değişiyor

Cezayir, Nijer'deki 26 Temmuz 2023 askeri darbesinin ardından kurulan Ulusal Koruma Konseyi (CNSP) yönetimine askeri ve lojistik destek hattını güçlendirmek üzere son haftalarda İlyushin Il-76 stratejik nakliye uçaklarıyla yoğun bir hava köprüsü faaliyeti başlattı. Askeri kaynaklara ve uçak takip sistemlerine (ADSB/Mode-S) dayanan veriler; Boufarik ve Tafaraoui hava üslerinden Niamey'in Diori Hamani Uluslararası Havalimanı'na giden seferlerin sayısal olarak arttığını gösteriyor.

Stratejik Viraj: Cezayir'in 'Müdahale Etmeme' Politikasından Çıkışı

Yıllardır "müdahale etme" ve "bölgesel sorunların bölgeden çözümü" ilkesiyle hareket eden Cezayir, Nijer'deki darbe sonrası EKOVAS'ın (Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu) askeri müdahale tehditleri ve Fransa'nın asker çekilmesiyle boşalan güvenlik boşluğuna girmek zorunda kaldı. Cezayir Dışişleri Bakanı Ahmed Attaf'ın son aylardaki Niamey ziyaretleri ve askerî yetkili görüşmeleri, bu lojistik operasyonun siyasi iradeyi yansıttığını kanıtlıyor. Uzmanlar, Cezayir'in 1.000 km'yi aşan karasınırını güvence altına almak için Nijer'deki dost yönetimi koruma altına almak istediğini vurguluyor.

Neden Il-76? Karadağlı Pistinler ve Ağır Yük Kapasitesi

Operasyonda tercih edilen Il-76TD ve modernize Il-76MD (NATO kod adı: Candid) modelleri, Nijer'in çöl koşullarında asfaltlanmamış, kısaltılmış pistlere inebilme yeteneği ve 40-50 ton'a kadar yük taşıma kapasitesi ile vazgeçilmez hale geliyor. Cezayir Hava Kuvvetleri envanterinde bulunan bu uçaklar, Nijer ordusuna Zırhlı Kara Araçları (ZKA), topl mermisi, tıbbi malzeme ve gıda yardımı taşımakta kullanılıyor. Özellikle son aylarda gözlemlenen seferlerde, uçakların boş dönüş yapmak yerine Nijer'den Cezayir'e sığınmacı ve yaralı personel taşındığı da raporlanıyor.

Bölgesel Aktörlerin Tepkisi ve Rusya Faktörü

Bu hava köprüsü, Nijer'de asker üssü tutan Fransa ve ABD'nin çekilmesiyle boşalan alana giren Rusya (Afrika Kurumu/Wagner mirası) ile Cezayir'in örtülü bir işbirliği içinde hareket ettiği yönündeki analizleri güçlendiriyor. EKOVAS, Cezayir'in bu hamlesini "bölgesel güvenliği tehdit edici" bulsa da, Cezayir Başkanı Abdelmadjid Tebboune yönetimi bu desteği "bölgesel istikrar ve terörle mücadele" çerçevesinde meşrulaştırıyor. Batılı diplomatlar, Il-76 seferlerinin sayısının artmasının, Nijer'deki askeri dengeyi CNSP lehine kesinleştirmeyi hedeflediğini belirtiyor.

Uzman Değerlendirmesi: Lojistik Üstünlük Mesajı

Sahel dinamiklerini takip eden askeri analistler, Cezayir'in Il-76 filonosunu (tahmini 6-8 aktif platform) bu kadar yoğun operasyonel tempoda kullanmasının, hem filosun operasyonel hazırbulunuşluğunu test ettiğini hem de bölgedeki rakiplere (özellikle Marok ve Batılı müttefiklere) "uzak mesafeli ağır yük projeksiyon yeteneğimiz var" mesajı verdiğini kaydediyor. Nijer'deki askeri kaynaklar, gelirdeki ekipmanların çölde hareket kabiliyeti olan yeni nesil zırhlı araçlar olduğunu, bu da Nijer ordusunun operasyonel menzilini ciddi oranda genişlettiğini ifade ediyor.

Gelecek hafta Niamey'de planlanan Cezayir-Nijer Güvenlik Komitesi toplantısı, bu hava köprüsünün meyve verdiği askeri envanter teslimatlarının ve ortak eğitim protokollerinin resmileşmesi için kritik bir kademecik olarak görülüyor.