ChatGPT '80'ler trendi gizli maliyeti: Yüz veriniz modelin eğitim verisi oluyor

Son hafta sosyal medyayı saran '1980'ler lise anı defteri' trendi, milyonların ChatGPT'ye özçekim yüklemesine neden oldu. Eğlence unsuru öne çıkarken, arka planda gerçekleşen veri akışı gizlilik uzmanlarını derin bir endişeye boğdu. Kullanıcılar sadece bir fotoğraf paylaşmıyor; yüz tanıma sistemleri için vazgeçilmez olan yüksek çözünürlüklü biyometrik haritaları, EXIF meta verileri (konum, cihaz modeli, çekim saati) ve zaman damgalarını da otomatik olarak aktarıyor.

Yüklenen her piksel potansiyel eğitim verisi

OpenAI'nın güncel gizlilik politikasına ve Kullanıcı İçerik Lisansı'na göre, kullanıcıların sohbet geçmişine ve yüklenen dosyalara 'model performansını iyileştirmek' amacıyla erişim hakkı saklıdır. 'Sohbet Geçmişi ve Eğitim' ayarı kapatılsa bile, şirket yasal yükümlülükler ve güvenlik araştırmaları çerçevesinde verileri belirli bir süre saklayabilmektedir. Güvenlik şirketi Kaspersky'nin 2024 raporında vurgulandığı üzere; bir kez yüklenen yüz verisi, modelin ağırlıkları (weights) içine gömüldünde 'unutulması' teknik olarak neredeyse imkansızdır. Bu durum, Avrupa Birliği'nin Yapay Zeka Yasası (AI Act) ve Türkiye'de KVKK kapsamında 'açık rıza' şartının ne kadar geçerli olduğu tartışmalarını yeniden alevlendirdi.

Derin sahte ve kimlik hırsızlığı riski artıyor

Bilgi Güvenliği Derneği (BİLDER) üyeleri ve siber güvenlik araştırmaları, yaygınlaşan bu trendin 'yüz verisi bankası' oluşturulduğunu kaydediyor. Yüksek çözünürlüklü portreler, derin sahte (deepfake) video üretimi, kimlik doğrulama sistemlerini atlatma (presentation attack) ve sosyal mühendislik saldırıları için en değerli hammaddeyi sunuyor. Uzmanlar, trend geçip gitsin bile biyometrik imzanın dijital ayak izi olarak kalıcı hale geldiğini, kullanıcıların 'haklıysa da' verilerini geri çekme imkanının yok olduğunu vurguluyor.

Kullanıcılar için tek koruma kalkanı, ayarlardan 'Model Eğitimi için Verileri Kullan' seçeneğinin pasif hale getirilmesi ve OpenAI Gizlilik Portalı üzerinden 'Kişisel Veri Silme Talebi' (DSR) formunun doldurulmasıdır. Ancak süreçlerin ne kadar süreceği ve silinen verilerin modelden tamamen arınıp arınmayacağı konusunda şeffaf bir zaman çizelgesi henüz paylaşılmamış durumda.