Cilvegözü Sınır Kapısında Kriz Derinleşiyor: Şoförler Günlerce Bekliyor, Ticaret Kanalı Tıkanıyor

Türkiye'nin Suriye'ye açılan en yoğun ticaret kapısı olan Hatay Reyhanlı Cilvegözü Sınır Kapısı'nda, artan işlem süresi ve yetersiz altyapı şoförleri ve ihracatçıları krizin içine itiyor. Kapıdan geçiş için girecek TIR'ların kuyruğu bazı dönemlerde 15-20 kilometreye uzarken, şoförler aracın içinde tuvalet, duş ve yemeçeksiz günlerce beklemek zorunda kalıyor.

Altyapı Yetersizliği ve Deprem Etkisi

6 Şubat 2023 depremlerinden bu yana bölgedeki lojistik altyapının tam onarılamaması, kapı kapasitesinin işlem hacmine yetmemesi ana sebepler arasında. Resmi verilerle günde 3.000-4.000 aracın geçiş yapması hedeflenen kapıda, yoğun dönemlerde bu rakamın yarısının bile gerçekleşmediği bildiriliyor. Suriye tarafındaki Babülhava Kapısı'ndaki personel eksikliği ve manuel işlem süreçleri, kuyruğun Türkiye tarafında biriken TIR'larla uzamasını tetikliyor.

Şoförler: 'Hayvan Gibi Yaşıyoruz'

Kuyrukta bekleyen şoförler, temel ihtiyaçların karşılanmadığını anlatıyor. Kapı girişine yakın bölgelerde mobil tuvalet ve su tankerleri yerleştirilse de, kuyruğun uzadığı mesafelerde bu hizmetlere erişim imkansız hale geliyor. Şoförlerden birçoğu, "Aylardır evimizi göremiyoruz, aracımız hem evimiz hem iş yerimiz oldu. Hasta olsak bile doktora gidemiyoruz" diyor. Gece güvenlik sorunları, yağmal ve dolandırıcılık olayları da şoförlerin kabusunu büyütüyor.

İhracatçılarda Maliyet Patlaması

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) ve bölge odaları, bekleme süresinin lojistik maliyetleri %30-40 oranında artırdığını, hasarlı gıda ihracatında tam kayıplara yol açtığını kaydediyor. Meyve, sebze ve canlı hayvan taşımacılığında soğuk hava zincirinin bozulması, reddedilen yüklerle milyonluk zararlar yaratıyor. İhracatçılar, "Cilvegözü'nün darboğazı, Ortadoğu pazarlarına erişimimizi ciddi ölçüde engelliyor" diye uyarıyor.

Bakanlık: 'Dijitalleşme ve Fiziksel Genişleme Gündemde'

Ticaret Bakanlığı ve Gümrük ve Ticaret Müdürlüğü yetkililerinden yapılan açıklamalarda, "Ön muayene sisteminin genişletilmesi, randevu almanın mobil uygulamayla yapılabilmesi ve kapı alanının fiziki genişletmesi için expropriasyon çalışmalarının sürdüğü" belirtiliyor. Ancak sahadaki aktörler, bu çalışmaların bitmesi için en az 1-2 yıl gerekeceğini, o zamana kadar acil müdahale planları (ek personel, geçici bekleme alanları, zorunlu dinlenme sürelerinin denetlenmesi) isteniyor.

Cilvegözü krizinin çözümü, sadece Türkiye'nin tek taraflı altyapı yatırımlarıyla değil, Suriye tarafındaki idari yapının da güçlendirilmesiyle mümkün görünüyor. O zamana kadar kapı, hem şoförler hem de Türk ihracatı için "bekleme cehennemi" olmaya devam edecek.