Daron Acemoğlu'ndan Yapay Zeka Uyarısı: İnsanlık Tarihinin En Büyük Güç Merkezileşmesi

Nobel Ekonomi Ödülü sahibi ekonomist Daron Acemoğlu, yapay zekanın geleceğine dair çarpıcı uyarılarda bulundu. Teknolojinin mevcut gelişim yönünün ciddi ekonomik ve toplumsal riskler barındırdığını belirten Acemoğlu, yapay zekanın yaratıcılık potansiyeli olmasına rağmen, bu durumun henüz makroekonomik verilere yansımadığını vurguladı.

Teknoloji Devleri İmparatorlukları Geride Bıraktı

Koç Üniversitesi mezuniyet töreninde konuşan Acemoğlu, dünyada eşi benzeri görülmemiş bir güç merkezileşmesinin yaşandığına dikkat çekti. ABD ve Çin gibi dev ekonomilerde yapay zekanın üretkenlik üzerinde henüz belirgin bir etkisinin görülmediğini ifade eden ekonomist, teknoloji şirketlerinin ulaştığı ekonomik büyüklüğü şu rakamlarla örneklendirdi:

• ABD'deki yedi teknoloji şirketi, şu anda Nasdaq endeksinin yüzde 60'ını oluşturuyor.
• Bu şirketlerin her birinin reel gelirleri, 19. yüzyıl ortasındaki İngiliz İmparatorluğu'nun gayrisafi milli hasılasının yaklaşık iki katı seviyesine ulaştı.

Otomasyon Tuzağı ve Eşitsizlik Riski

Yapay zeka yatırımlarının büyük ölçüde otomasyon odaklı ilerlemesini eleştiren Acemoğlu, sadece iş gücünü makinelerle değiştirmenin makroekonomik etkisinin sınırlı olduğunu savundu. Çalışanların üretkenliğini artırmanın, basit otomasyona göre 90 kat daha fazla etki yaratabileceğini belirten Acemoğlu, otomasyonun gelir dağılımını bozduğunu ve sermaye payını artırırken iş gücü payını azalttığını söyledi.

Özellikle ABD'de 1980 sonrası artan eşitsizliğin temel nedenlerinden birinin otomasyon olduğunu kaydeden ekonomist, sanayi işçilerinin işlerini kaybetmesinin ardından bölge genelinde ruh sağlığı sorunlarının ve toplumsal problemlerin arttığına dikkat çekti.

AGI Vizyonu ve Silikon Vadisi İdeolojisi

Sektörün "Artificial General Intelligence" (AGI) yani Yapay Genel Zeka hedefiyle hareket ettiğini söyleyen Acemoğlu, makinelerin insanları her alanda aşması fikrinin Silikon Vadisi'nde egemen bir ideoloji haline geldiğini belirtti. Birçok yapay zeka şirketinin milyarlarca dolar zarar etmesine rağmen yatırım almaya devam etmesini, gelecekteki bu AGI inancına bağladı.

İnsan Zekasını Tamamlayan Teknoloji

Yapay zekanın insan zekasının yerine geçmek zorunda olmadığını savunan Acemoğlu, teknolojinin insanları ikame etmek yerine tamamlayıcı bir araç olarak kullanılması gerektiğini vurguladı. Ekonomik büyümenin temelinin yeni iş alanları yaratmak olduğunu hatırlatan Acemoğlu, bugün insanların yaptığı işlerin yaklaşık yüzde 50'sinin 70 yıl önce mevcut olmadığını hatırlatarak, çalışan merkezli bir geliştirme sürecinin önemine değindi.

Konuşmasını bilim, demokrasi ve sorumluluk vurgusuyla tamamlayan Acemoğlu, akademik harcamaların yüzde 95'inin şirketlerden gelmesi nedeniyle bilimin özerkliğinin zayıfladığını belirterek, teknolojinin yönünün toplum tarafından belirlenmesi gerektiğini ifade etti.