Dünya Polio Günü'ünde uyarı: Türkiye'de aşı oranları hedefin altına düştü, risk hâlâ var

24 Ekim Dünya Polio Günü dolayısıyla yapılan açıklamalarda, Türkiye'nin 1998'den beri poliö (çocuk felci) vakası görmediği, ancak küresel salgın tehlikesinin devam ettiği hatırlatıldı. Sağlık Bakanlığı'ndan yapılan resmi bildirimde, ülkemizdeki inaktive polio aşısı (IPV) ve oral polio aşı (bOPV) kapsamındaki rutin bağışıklama oranlarının son yıllarda %95 hedefinin altına düştüğü ve bu durumun toplum bağışıklığında birikik boşluklar yarattığı belirtildi.

Virüs hâlâ Afganistan ve Pakistan'da endemik

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Küresel Polio Kökünden Kazıma Girişimi (GPEI) verilerine göre; yabani poliovirüs tür 1 (WPV1) hâlâ sadece Afganistan ve Pakistan'da endemik seyir izlemektedir. 2024-2025 döneminde bu iki ülkede toplamda onlarca yabani virüs vakası tespit edilmiştir. Buna ek olarak, aşı kaynaklı poliovirüs (cVDPV) enfeksiyonları, aşı oranlarının düşük olduğu Afrika ve Asya ülkelerinin yanı sıra, son yıllarda Avrupa, ABD ve İsrail'de de çevresel su örneklerinde saptanmıştır.

Türkiye'de 'gizli' risk: Aşıdan kaçıranlar

Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü yetkilileri, pandemi sürecinde ve sonrasında yaşanan erteleme ve aksaklıkların, 2023-2024 döneminde kısmen telafi edilse de, yine de belirli il ve ilçelerde aşı oranlarının ulusal ortalamanın altına düştüğünü kaydetti. Özellikle doğu ve güneydoğu illerinde, göç alanı topluluklarda ve aşı tereddüdü yaşanan kesimlerde 'aşısız çocuk havuzu' oluştuğu uyarıldı. Uzmanlar, poliovirüsün sıptomatik seyredebilirliği ve enfekte bireylerin haftalarca virüs salgılayabileceğini hatırlatarak, 'herhangi bir ülkeye seyahat eden bir bireyin virüsü getirmesi ve aşısız çocuklarda salgına neden olması' senaryosunun bilimsel olarak mümkün olduğunu vurguladı.

Veli denetimine çağrı: Cüzdan kontrolü hayati

Hacettepe Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ateş Kara, yaptığı değerlendirmede "Türkiye poliösüzlüğü koruyan güçlü bir denetim ağına sahip ancak bu ağ, aşı oranları düşerse çökme riski taşır. Velilerin çocuklarının aşı cüzdanlarını kontrol edip, eksik kalan IPV ve bOPV dozlarını en yakın aile sağlığı merkezinde ücretsiz tamamlatmaları en etkili koruma yöntemidir" ifadelerini kullandı. Bakanlık, 2024 sonu ve 2025 boyunca yürütülen 'Kapasite Artırma ve Eksik Aşıları Tamamlama' çalışmalarının 2026 yılında da sürdürüleceğini, özellikle 0-5 yaş grubundaki çocuklarda eksik dozların tespiti için alan tarama çalışmalarının yoğunlaştırıldığını aktardı.