Ekim'de üç fay hattı sallandı: Şanlıurfa 5.4, Yalova 5.1 ve Marmara riski

AFAD ve Kandilli Rasathanesi verilerine göre Ekim ayının ilk haftası, Türkiye'nin üç farklı fay sisteminde eşzamanlı yüksek sismik aktiviteyle geçti. Güney Anadolu Fay Hattı'nda Şanlıurfa merkezli 5.4 büyüklüğü ana şok, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın Marmara segmentinde Yalova Çınarcık bazeninde 5.1 büyüklüğü deprem ve Erzincan ile Balıkesir'de gözlemlenen swarm (deprem dizileri) aktivitesi, bilim insanlarının 'çoklu segment kırılma' senaryolarını tekrar gündeme getirdi.

Şanlıurfa'da 5.4: Güney Anadolu Fayı'nın enerjisi

Bu hafta en büyük büyüklükteki deprem, Şanlıurfa ili Sivrice ilçesi civarında kaydedildi. 5.4 büyüklüğündeki ana şok, çevre illerde de güçlü hissedildi. AFAD ekipleri bölgede hasar tespit çalışmalarını sürdürürken, Kandilli verileri ana şoktan sonra 3.0 üzeri onlarca artçı şokun kaydedildiğini gösteriyor. Bölge, 2020 Sivrice depreminin (6.8) kırılma zonu içinde yer alıyor; uzmanlar bu aktivitenin, o depremin sonrası gerilme boşluğunun doldurulması sürecinin bir parçası olabileceğini vurguluyor.

Marmara'nın kapısında Yalova ve Balıkesir swarm'ı

İstanbul'u da sarsan Yalova depremi (5.1), Çınarcık bazeninin batı ucunda gerçekleşti. Depremin derinliği ve fay düzlemi çözümleri, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın (KAF) Marmara segmenti üzerindeki gerilme birikimini hatırlattı. Özellikle dikkat çeken nokta, Yalova aktivitesinin neredeyse eşzamanlı olarak Balıkesir'de (Gönen-Edincik çizgisinde) başlayan yoğun swarm aktivitesi ile overlaplanması. Bu durum, Marmara'nın kuzey ve güney kenar faylarının birbiriyle etkileşime girdiğinin işaretleri arasında sayılıyor.

Erzincan ve Doğu Anadolu Fay Hattı sinyalleri

Doğu Anadolu Fay Hattı'nda Erzincan merkezli düşük ve orta büyüklükteki deprem dizileri (swarm), bölgedeki yeraltı sıvı hareketliliği veya asekler fay segmentlerinin yavaş kırılmasını işaret ediyor. Kandilli uzmanları, bu tip dizilerin tek bir ana şok yerine, enerjinin zamanla yayılması (aseismic slip) ya da beklenmedik bir büyük kırılma öncüsü olabileceğini, bu nedenle sürekli izlem altında tutulduğunu belirtiyor.

Marmara 'sismik boşluğu' riski yeniden masada

Bilim kurulları toplantılarında ve son yayılan raporlarda vurgulanan ortak nokta: Marmara Denizi'nnin orta ve güney segmentlerinde (Prinler Adaları - Silivri arası) 250 yıldır büyük bir deprem (M>7) gerçekleşmedi. Bu haftaki Yalova ve Balıkesir aktivitesi, bu 'kilitli segment' üzerindeki Coulomb gerilme değişimini artırıp artırmadığı tartışılıyor. İBB ve AFAD kaynakları, İstanbul için hazırlanan 'Deprem Master Planı' revizyonlarının hızlandırıldığını, hasarlı bina tespit tarama çalışmalarının (Yıkım/Taşıma riskli binalar) bu sismik periyotla paralelde yoğunlaştırıldığını aktarıyor.

Vatandaş ne yapmalı? Resmi uyarılar

İçişleri Bakanlığı ve AFAD, son aktivite sonrası kamuoyuna "Panik yapmayın, hazırlıklı olun" mesajını verdi. Resmi kanallar şunları hatırlattı:

• Deprem Çantası: En az 72 saatlik ihtiyaç (su, gıda, ilaç, ışık, radyo) karşılanmalı.
• Bina Denetimi: 1999 öncesi ruhsatlı, zemin katı mağaza/garaj olan, sütun/balkon konsolü zayıf binaların mühendislik firmasıyla tespit edilmesi.
• Deprem Anında: "Çök, Koru, Tutun" kuralı; asansör kullanmamak, pencerelerden uzak durmak.
• DEPREM UYARI SİSTEMİ: Cep telefonlarına gelen erken uyarı saniyelerini değerlendirmek için uygulama izinlerinin (konum, bildirim) açık tutulması.

Uzmanlar, Türkiye'nin aktif fay kuşakları üzerinde yer aldığını ve herhangi bir an beklenmedik bir büyük depremin kapıyı çaldığını tekrar hatırlatarak, bireysel ve kurumsal hazırlığın tek yaşam sigortası olduğunu vurguluyor.