El Niño Uyarısı: Pasifik Isınması Türkiye'nin Kışını Nasıl Etkiler?

Cenevre — Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ve ABD Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) ortak verilerinde, Ekuvator Pasifik'i'nde deniz yüzey sıcaklıklarının uzun vadeli ortalamaların üzerinde seyrettiği, yeni bir El Niño döngüsünün başlangıç koşullarının oluştuğu tespit edildi. Bilim insanları, bu durumun sonbahar aylarından itibaren küresel hava modellerini ve dolayısıyla Türkiye'nin iklimini doğrudan etkileyeceğini öngörüyor.

Pasifik'teki Anomali Neden Kritik?

El Niño, Pasifik'teki ticaret rüzgârlarının zayılaması sonucu sıcak su kütlesinin doğuya, Peru kıyılarına doğru kaymasıyla başlar. Bu ısınma, atmosferin üst katmanlarında yer alan Jet Akımı'nı konum değiştirmeye zorlar. WMO'nun Eylül 2026 tarihli güncellemesinde, Nino 3.4 bölgesindeki sıcaklık anomalişinin +0.5°C eşiğini aştığı, ancak henüz "güçlü" kategorisine girmediği, "hafif-orta" şiddette bir gelişim süreci işaret edildi. Bu eşik değeri, küresel iklim sisteminin yeni bir ısınma fazına girdiğinin en somut göstergesidir.

Türkiye İçin Senaryolar: Yağış mı, Kuraklık mı?

Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) uzun dönem verilerine dayanarak, El Niño yıllarında Türkiye'de iki farklı tablo izlediğini hatırlatıyor. Güçlü El Niño olaylarında (1997-98, 2015-16) Anadolu'nun iç kısımlarında kuraklık, Akdeniz ve Ege kıyılarında ise şiddetli yağış ve sel riski artmıştı. Mevcut "hafif-orta" şiddetteki gelişimde ise modeller, Marmara, Ege ve Akdeniz bölgesinde normalin üzerindeki yağış ihtimaline, Karadeniz ve İç Anadolu'da ise normalin altındaki veya mevsime uygun sıcaklıkların hâkim olabileceğine işaret ediyor. Özellikle kış aylarında güneyden gelen sıcak ve nemli hava kütlelerinin kuzeye doğru ilerlemesi, ani kar yağışları ve aşkın yağış riskini artırıyor.

Tarım ve Enerji Sektörü Erken Uyarı Almalı

İklim değişikliği arka planında El Niño'nun etkisi, sadece hava durumunu değil, ekonomik aktiviteleri de şekillendiriyor. Tarım ve Orman Bakanlığı kaynakları, bu yıl buğday ve arpa üreten bölgelerde (Konya, Şanlıurfa, Diyarbakır) kışlık yağışların zamanlamasının kritik olacağını vurguluyor. Eğer yağışlar kış ortasında yoğunlaşırsa, tohumlanma döneminde faydalı olsa da, bahar aylarında (Nisan-Mayıs) beklenmedik şiddetli yağışlar hasat kalitesini düşürebilir. Enerji piyasalarında ise ılıman bir kış senaryosu, doğal gaz tüketiminde düşüşe, aksine soğuk dalgalarla karşılaşılırsa depolama risklerine yol açabilir. EPİAŞ verileri, son El Niño kışlarında (2023-24) Ocak ayı ortalama sıcaklıklarının normale göre 2-3 derece yüksek seyrettiğini, bu da günlük tüketimdeki tepe yükleri yumuşattığını gösteriyor.

Küresel Ölçekte Gıda Güvenliği Sinyalleri

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Pasifik'teki ısınmanın Hindistan monsun yağışlarını baskılayabileceğini, Brezilya ve Arjantin'de soya ve mısır verimlerini etkileyebileceğini, Endonezya ve Avustralya'da ise orman yangını ve kuraklık riskini artırdığını raporluyor. Bu durum, küresel tahıl fiyatlarında dalgalanmaların erken sinyali olarak okunuyor. Türkiye'nin ithal yaptığı mısır ve soya fiyatları, önümüzdeki çeyrekte bu iklim sinyallerine göre seyredecek.

Uzmanlar, "El Niño bir felaket değil, yönetilebilir bir iklim modasıdır" vurgusuyla, kentsel altyapı planlamasının (ıslak hava kanalları, baraj yönetimi) ve tarım sigortacılığının bu verilerle güncellenmesinin gerektiğini kaydediyor. MGM, önümüzdeki aylarda aylık ve mevsimsel tahminlerini bu yeni veri setine göre revize edeceğini açıkladı.