EMA Onaylı İlk Kombine COVID-Grip Aşısı Türkiye'de: Tek Enjeksiyonla Kışa Hazırlık

2 Ekim 2026 — Avrupa İlaç Ajansı (EMA) Eylül ayında verdiği tarihi onayla, COVID-19 ve sezonsal grip virüslerine karşı tek bir enjeksiyonda koruma sağlayan ilk kombine aşılara yeşil ışık yaktı. Bu gelişme, kuzey yarım küresi kış mevsimi öncesi Türkiye'de de Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu'nun risk grubu belirlemeleri ve İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (İTCK) onay süreçleriyle paralel bir şekilde, aile sağlığı merkezlerinde ve yetkili eczanelerde başlayan ulusal aşı kampanyasının temelini oluşturdu.

Tek dozda iki virüse karşı immün yanıt

Onaylanan aday aşılardan öne çıkanlar; BioNTech/Pfizer'in BNT162b2 + BNT161 ve Modernan'ın mRNA-1083 kodlu mRNA platformlı ürünleri ile Novavax ve Sanofi/GSK'nin Matrix-M ve AS03 adjuvanlı protein alt birim kombinasyonlarıdır. Klinik çalışmalarda her iki platformda da, ayrı ayrı uygulanan grip ve COVID aşılarıyla kıyaslandığında non-inferiority (eşdeğerlik) marjinleri sağlandığı, yani tek enjeksiyonun iki ayrı aşıya göre immünojenisite açısından geri kalmadığı raporlandı. Yan etki profili (reaktojenisite) ise mevcut mRNA grip veya COVID aşılarıyla benzer seyirde; enjection yeri ağrısı, yorgunluk ve düşük ateş gibi hafif-orta şiddette bulgularla sınırlı kaldı.

Türkiye'de kimler öncelikli, nereden aşılanacak?

Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu'nun kış 2026-2027 stratejisi için şekillendirdiği politikada, WHO SAGE önerileri çerçevesinde öncelik sıralaması netleştirildi. Buna göre;

• 65 yaş üstü bireyler,
• KOAH, kalp yetmezliği, diyabet, immünosupresyon gibi kronik hastalıkları olan yetişkinler,
• Sağlık çalışanları,
• Gebeler (hamilelik her dönemi),
• 6 ay - 17 yaş pediatrik risk grubu (onay statüsüne bağlı olarak)

bu gruplar ücretsiz olarak aile sağlığı merkezleri, eğitim araştırma hastaneleri ve İTCK onaylı eczanelerden tek başvuru ile aşılanabilecek. SGK ödeme koşulları ve nihai fiyatlandırma İTCK'nın ürün bazlı onay bildirimleriyle ilan edilecek.

Varyant takibi ve üretim senkronizasyonu nasıl yönetiliyor?

Kombine aşı stratejisinin en büyük operasyonel zorluğu, WHO GISRS ağı tarafından her yıl Şubat'ta kararlaştırılan grip virüsü kompozisyonu ile WHO TAG-CO-VAC tarafından Nisan'da güncellenen SARS-CoV-2 varyant kompozisyonunun (2026 için JN.1 alt hatları hedeflenmiş) üretim hatlarında senkronize edilmesidir. mRNA platformlarının esnekliği bu uyumu kolaylaştırsa da, küresel tedarik adaleti (COVAX mekanizması ve mRNA teknoloji transferi hub'ları) düşük gelirli ülkelerde erişimde hâlâ kritik bir gating faktörü oluşuyor. Türkiye yerli üretim kapasitesi (TÜSEB koordinasyonundaki altyapı) ve ithal tedarik çift kanallı stratejisiyle stok güvenliğini sağlamayı hedefliyor.

"Aşı yorgunluğunu" kırma potansiyeli

Halk sağlığı uzmanları, tek enjeksiyonun lojistik yükü (tek soğuk zinciri, tek personel, tek ziyaret) ve psikolojik bariyer (aşı kabulü/hesitancy) açısından kırılma noktası olabileceğini vurguluyor. Özellikle yaşlı bakım evleri, engelli bakım merkezleri ve yoğun iş gücüne sahip fabrikalarda mobil ekiplerle yapılacak kampanyalarda bu kolaylık, kapsama oranını (coverage) artırmada belirleyici olacak. Uzmanlar, "Bu yıl hangi aşıyı yaptırmalıyım?" sorusuna artık tek bir net cevap: "Kombine aşı, risk grubundaysanız kışın başında" verilebileceğini kaydediyor.

Ne yapmalı? Risk grubunda yer alıyorsanız kayıtlı olduğunuz aile hekimine veya en yakın aile sağlığı merkezine başvurup randevu almanız yeterli. Eczane kanalı için İTCK'nın yayına resmi listeyi takip edebilirsiniz.