Evrenin En Büyük 2D Haritası Yayında: 1 Milyar Galaksiyi Tarayıcınızdan Keşfedin

Kara Enerji Spektroskopik Aracı (DESI) projesinin hedef belirleme aşaması için oluşturulan "Miras Görüntüleme Araştırmaları" (Legacy Imaging Surveys), bugüne kadar yayınlanan en kapsamlı iki boyutlu gök haritası niteliğine kavuştu. Arizona'daki Mayall Teleskobu, Şili'deki Blanco Teleskobu ve Kitt Peak'teki Bok Teleskubu ile toplanan veriler birleştirilerek, gökyüzünün yaklaşık %75'ini (14.000 kare derece) kapsayan, içinde bir milyara yakın galaksi ve kuazar içeren bir veri seti oluştu.

Haritaya nasıl erişilir?

Veri seti, NOIRLab'in geliştirdiği Legacy Survey Viewer (viewer.legacysurvey.org) adresinden yazılım kurulumu olmadan, herhangi bir web tarayıcısı üzerinden sorgulanabilir. Kullanıcılar arama çubuğuna nesne adı (örneğin "M31" veya "NGC 5128"), koordinat (RA/Dec) veya bir katalog numarası girerek ilgili bölgeye anında gidebilir. Görüntüleyici; optik (g, r, z bantları) ve kızılötesi (W1, W2, W3, W4) verileri ayrı ayrı veya RGB kompozit olarak gösterme, parlaklık/kontrast ayarlama ve katalog verilerini (redshift, parlaklık, morfoloji) üzerine gelince görme imkânı tanır.

Bilimsel arka plan ve DESI bağlantısı

Bu 2D harita, temel amacı DESI'nin 5 yıllık anketi için spektroskopik gözlem yapacak on milyon galaksi ve kuazar hedefi seçmek olsa da, astronomi topluluğu için bağımsız bir madencilik kaynağı haline geldi. Berkeley Lab'in proje bilim insanı David Schlegel, "Bu harita, gökyüzünün en derin ve en geniş optik/kızılötesi görünümüdür; bilim insanları bunu galaksi evrimi, koyu madde haloları ve evrenin büyük ölçekli yapısı çalışmaları için kullanıyor" ifadelerini kullandı. DESI'nin 2024 ve 2025 yıllarında yayımladığı Kara Enerji sonuçları, bu haritanın sağladığı hedef seçimi olmadan mümkün olmazdı.

Katmanlar ve veri kalitesi

Görüntüleyicide "DECaLS" (Güney), "MzLS" (Kuzey, z-bantı) ve "BASS" (Kuzey, g/r bantları) olarak ayrı katmanlar sunulur. DR9 (Data Release 9) sürümüyle birlikte, kuzey gökyüzü kapsamında BASS/MzLS verilerinin derinliği artırıldı ve fotometrik kalibrasyon hataları %1-in altına çekildi. Kullanıcılar "CatWISE2020" ve "Gaia DR3" kataloglarını da üst katman olarak ekleyerek, kendi araştırmaları için çok bantlı (multi-wavelength) analiz yapabilir.

Veri seti ve görüntüleyici, astronomi meraklıları için evrenin derinliklerine bir "Google Maps" deneyimi sunarken, profesyonel astronomlar için ise spektral takip gözlemleri planlamanın birincil aracı olmaya devam ediyor.