Fort Hood katili Nidal Hasan'ın idamı gündeme geldi: Kurşuna dizilme riski ve askerî adaletin 65 yıllık sessizliği

Washington — Fort Hood askerî üssünde 2009 yılında 13 kişiyi öldüren Nidal Hasan'ın idam cezasının icrası, askerî temyiz mahkemelerinin son reddi ile prosedürel olarak son aşamaya girdi. ABD Başkanı'nın da askerî komutanı sıfatıyla onaylaması gereken kararın gündeme gelmesi, 1961'den beri askerde icra edilmeyen ölüm cezasının nasıl gerçekleştirileceği tartışmasını yeniden alevlendirdi.

Son prosedürel engel de kalktı

Hasan, 2013'te askerî mahkemece idam cezası almış olsa da, ABD Askerî Ceza Kanunu (UCMJ) uyarınca ceza Başkan onayı olmadan icra edilemez. Son aylarda Askerî Temyiz Mahkemesi'nin (CCA) ve Askerî Mahkemeler İstinaf Mahkemesi'nin (CAAF) reddettiği temyizler, dosyayı doğrudan Askerî İşler Sekreteri ve ondan Başkan'a taşıdı. Resmi bir idam tarihi henüz ilan edilmedi ancak hukuk çevreleri, "temizleme onayı" (clemency review) sürecinin başladığını kaydediyor.

Yöntem tartışması: Letal enjeksiyon mu, kurşuna dizilme mi?

Askerî idam yönetmeliği (Rule for Courts-Martial 1004) temel yöntem olarak letal enjeksiyonu öngörse de, bu yöntem "uygulanamaz" hale gelirse kurşuna dizilme yetkisini de veriyor. Federal seviyede 2020'de kurşuna dizilme yasal hale getirilmiş olsa da, askerî orduda son kurşuna dizilme idamı 1961'de John Bennett için yapılmıştı. Günümüzde Leavenworth'daki askerî idam hücresinde letal enjeksiyon protokolü hazır tutulsa da, ilaç tedarik zorlukları ve anayasal "acımasız ve alışılmadık ceza" (Eighth Amendment) itirazları, Pentagon'u alternatif yöntemi hazırlıklı tutmaya zorluyor.

Tarihin en kanlı askerî infazları ve bugünkü tablo

ABD askerî adalet tarihi, II. Dünya Savaşı sonrası Nürnberg ve Tokyo mahkemelerinde serbest kalan askeri idamlarla doludur; 1951'de Japon generalleri için yapılan toplu asma infazları ve 1945-1950 arası Avrupa sahasında icra edilen yüzlerce idam "en kanlı" dönem olarak kayıtlı. Ancak 1961'den bu yana askerî otorite tek bir idam icra etmedi. Şu anda Leavenworth'ta Hasan dahil 4 mahkum (Hasan Akbar, Timothy Hennis, Ronald Gray) ölüm hücresinde yaşıyor; hepsinin dosyası Başkan masasında bekliyor.

Hasan dosyası, askerî adalet sisteminin "ölüm cezasını koruyan ama icra etmeyen" 65 yıllık paralizini test edecek ilk somut vaka olma ihtimaline karşı hazırlanıyor. Hukukçular, Başkan onayı gelirse bile yöntem seçimi için ayrı bir mahkeme sürecinin (method-of-execution litigation) başlayacağını, bu sürecin yılalar sürebileceğini öngörüyor.