Frankfurt Fuarı Öncesi: 'Annem Hakkındaki Yalanlar' Neden Hala Tartışılıyor?

7 Ekim 2026, Çarşamba — Frankfurt Kitap Fuarı'nı (16-20 Ekim) bir hafta kala, Alman edebiyatının son on yıldaki en radikal "oto-fiktion" eserlerinden biri olan Daniela Dröscher'in Lügen über meine Mutter (Türkçe: Annem Hakkındaki Yalanlar), hem Türkçe çevirisiyle hem de Almanya'daki yeni sahnelenmeleriyle Türkiye gündemine güçlü bir şekilde geri dönüyor. Eser, 1980'li yıllardbatı Almanya'sında bir işçi ailesinin dar dairelerinde, annenin obezitesi etrafında kurulan yalanlar ağıyla kız çocuğunun büyümüşlüğünü anlatıyor.

Beden politikası ve sınıf şiddetinin kesişimi

Roman, sadece bir aile portresi değil; Batı Almanya'sının "ekonomik mucize" yıllarında görünmez kılan sınıf yaralarını ve bu yaraların kadın bedenine nasıl işlediğini belgeliyor. Dröscher, babasının annesine gizlice verdiği diyet hapları, annenin yemek odasında yaşadığı öfke nöbetleri ve kız çocuğunun bu şiddetin tanığı olması sürecini, edebî bir estetikten öte bir sosyolojik inceleme aracına dönüştürüyor. 2022'de Alman Kitap Ödülü'nün (Deutscher Buchpreis) finalinde yer alması, eserinin sadece edebî kalitesini değil, toplumsal tartışma yaratma gücünü de kanıtlamıştı.

Türkçe çevirinin etkisi ve "beden şefkatliliği" tartışmaları

Can Yayınları'dan 2024'te çıkan Türkçe baskı (Çeviri: Ayşe Sarıalioğlu), Türkiye'de "beden şefkatliliği" (body positivity) ve "travma edebiyatı" üzerine yeni bir dalga başlattı. Çevirmen Sarıalioğlu, kitap tanıtımlarında "Dröscher'in dili, şiddeti estetikleştirmez; okuyucuyu o dar dairenin soluğu kesici havasına hapsediyor" ifadelerini kullanmıştı. Kitap, üniversite edebiyat derslerinde ve feminist okuma gruplarında "sessizliğin kırılması" örneği olarak işlenmeye başlandı.

Sahnede ve fuarda: Yeni bir okuma katmanı

Bu yıl Frankfurt Fuarı'nın "Yeni Alman Sesleri" programında Dröscher'in yer alması ve Münchner Kammerspiele'de geçen sezon başlayan tiyatro uyarlamasının (Yönetmen: Leonie Böhm) Türkiye turu yapma ihtimalleri, eseri tekrar merkeze taşıyor. Oyun, romanın iç monolog yoğunluğunu, bedenin sahnedeki varlığıyla çeliştirerek "yalan" kavramını performans sanatıyla sorguluyor. Eğer tur gerçekleşirse, İstanbul ve Ankara seyircisi için bu, metinle beden ilişkisini test etme fırsatı olacak.

Dröscher'in "Annem hakkında yazılan her şey bir yalandır" cümlesiyle başlayan romanı, 2026'nın son çeyreğinde hâlâ cevap bekleyen soruları masaya yatırıyor: Aile içi şiddet beden diliyle nasıl kodlanır? Sınıf kökeni, şiddeti nasıl meşrulaştırır? Frankfurt Fuarı gündemi bu soruları yeniden tetiklerken, Annem Hakkındaki Yalanlar hem kitap hem de olası sahne diliyle cevap arayışını sürdürüyor.