Fransa'da akaryakıt krizi derinleşiyor: 650 istasyonda yakıt yok, rafineri grevleri lojistiği felç ediyor

Fransa genelinde rafineri ve depo personelinin başlattığı grevler, Eylül ayının ikinci haftasında akaryakıt tedarik zincirini neredeyse tamamen durdurdu. Sürücülerin gerçek zamanlı bildirimlerine dayanan Pénurie.mon-essence.fr ve resmi Carburants.gouv.fr platformlarına göre, yakıt pompası boş ya da tek türlü yakıt veren istasyon sayısı 650'in üzerine çıktı. Bu rakam, ülkenin yaklaşık 11 bin istasyonluk ağıın %5-6'sına karşılık geliyor; ancak yoğun nüfuslu Île-de-France, Provence-Alpes-Côte d'Azur ve Hauts-de-France bölgelerinde oran %15-20 seviyelerine tırmanıyor.

Grev neden başladı, hangi tesisler durdu?

Krizin tetikleyicisi, her yıl Eylül-Ekim döneminde yapılan Zorunlu Yıllık Müzakereler (NAO) sürecinde sendikaların (CGT, FO, CFDT) talep edilen zam oranlarının patronat tarafından reddedilmesiydi. TotalEnergies'in Normandy (Gonfreville), Feyzin, Donges ve La Mède rafinerileri ile ExxonMobil'in (Esso markasıyla) Fos-sur-Mer ve Notre-Dame-de-Gravenchon tesislerinde üretim ve çıkış lojistiği neredeyse tamamen bloke edildi. Petroineos (Lavera) ve Varo (Donges) tesislerinde de kısmi duruşlar bildirildi. Sendika kaynakları, grevin "sınırsız" ilan edildiğini ve talep karşılanana kadar devam edeceğini açıkladı.

Hükümet 'réquisition' kartını masaya yatırdı

Enerji Geçiş Bakanlığı, geçtiğimiz gece yarısına kadar süren kriz toplantısında, stratejik ham petrol ve rafine ürün stoklarının (yaklaşık 90-100 günlük tüketim karşılığı) acil durum kapsamında serbest bırakılmasını öngören "réquisition" (mülkiyetine geçici el koyma) kararının taslağını hazırlattığını doğruladı. Matignon (Başbakanlık) kaynaklarına göre, kararın Resmi Gazete'de yayımlanması için hukuki süreç işletiliyor; bu işlem tankerlerin askeri/özel polis eşliğinde depolardan istasyona sevk edilmesini zorunlu kılacak. 2022 Ekim kriğinde benzer kararın 4-5 gün sonra etkili olması halfetiyle, önümüzdeki hafta ortası kadar ciddi bir rahatlama beklenmiyor.

Pompa fiyatları ve rasyonlama

Kıtlık bölgelerde hâlâ açık olan istasyonlar, panik alımları önlemek için kişi başı 30-50 litre kotalama uyguluyor. SP95-E10 ve Gazole (B7) pompa fiyatları, son 48 saatte ortalama 8-12 santim artış gösterdi; bu artış uluslararası Brent fiyatlarındaki hafif toparlanmadan ziyade, spot piyasada acil ithal lojistik maliyetlerinin (Rotterdam-Antwerp-Rotterdam hattından demiryolu/barge ile getirilen yükler) yansıması olarak değerlendiriliyor.

Sürücülere yol haritası

Otomobil Kulüpleri Derneği (Automobile Club Association) ve lojistik federasyonları (FNTR), "gerekli değilse araç kullanmayın" uyarısı yaparken, resmi platform Carburants.gouv.fr üzerinden anlık stok durumu takip edilmesi öneriliyor. Bölgesel otoriteler (Préfecture), acil servisler, toplu taşıma ve gıda lojistiği için öncelikli teslimat koridorları oluşturdu. Eğer grev önümüzdeki hafta çözmezse, okul servisleri ve belediye atık toplama hizmetlerinde kesintiler yaşanması ihtimali gündemde.