Fransa Meclisi'nde başörtüsü cezası teklifi: Tanguy'nin tasarısı gündemde

Philippe Tanguy, Fransa'nın aşırı sağ partisi Millî Birlik (RN) milletvekili, geçtiğimiz hafta Fransız Meclisi'ne (Assemblée Nationale) "halk alanlarında başörtüsü takmayı yasaklayan" ve bunu ihlal edenlere 150 avro idari para cezası öngören bir kanun tasarısı sundu. Teklif, 2010 yılında yüz örtüsüne (niqab/burka) getirilen yasağın kapsamını, saçları örten başörtüsüne (hijab) genişletmeyi amaçlıyor.

Mevcut yasadan farkı ve hukuki çatlak

2010 "Yüz Örtüsü Yasası", kimlik doğrulamayı engelleyen "yüzü kapatma" eylemlerini hedef alırken; Tanguy'nin tasarısı "dini görünürlüğü" hedef alıyor. Anayasa Konseyi (Conseil Constitutionnel) 2010 kararında "halk düzeni" gerekçesiyle yüz yasağını onaylamış, ancak "dini özgürlük" temeline dayalı bir genel başörtüsü yasağını 1905 Laiklik Kanunu ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHM) çerçevesinde reddetmişti. Hukukçular, yeni tasarının Anayasa Konseyi'nde "dini inanç özgürlüğüne müdahale" ve "eşitsizlik" gerekçeleriyle iptal riski taşıdığını vurguluyor.

RN stratejisi ve Le Pen'in pozisyonu

Tanguy, teklifi "Laiklik koruma" çerçevesinde sunarken, parti lideri Marine Le Pen ve grup başkanvekilleri konuda ölçülü bir dil kullanıyor. Le Pen, 2022 seçim kampanyasında "halk alanında başörtüsü yasağı" vaadi vermiş, ancak son dönemde bu konuyu "toplumsal barış" gerekçesiyle erteleme sinyalleri vermişti. Tanguy'nin bireysel girişimi, partinin tabanını mutlu etmek ile anayasal riski ve uluslararası tepkileri dengeme çabası arasında bir denge arayışı olarak okunuyor.

Sokakta dayanışma: "Ben de örterim" akımı

Tasarı Meclis gündemine gelince, sosyal medyada ve büyük kentlerde (Paris, Lyon, Lille, Marsilya) spontan eylemler başladı. Feminist kolektifler, Müslüman dernekleri ve sol partiler ortaklaşa "Başörtüsü takmak suç değil, hak" sloganıyla yürüyüşler düzenledi. #HijabDeSuçDeğil etiketi Fransa trendler listesine girdi. Kadınlar, ceza riskini göze alarak meydanlarda, metrolarda ve üniversitelerde başörtü takarak fotoğraflar paylaştı. Polis kaynaklarına göre eylemlerde şimdilik herhangi bir tutuklama veya cezalandırma kaydı yapılmamış; yetkililer "yasak henüz kanun değil, tasarı aşamasında" uyarısıyla yetindi.

Süreç nasıl işleyecek?

• Yasama Komisyonu: Tasarı öncelikle Yasama Komisyonu'na gidecek. Burada RN'ın azınlıkta olduğu için raporlama süresi uzatılabilir veya tasarı reddedilebilir.
• Genel Kurul: Komisyondan olumlu rapor gelirse Genel Kurul'da oyuna sunulur. Meclis'in mevcut aritmetiğinde (RN ve müttefikleri azınlık) tasarının geçmesi zor.
• Anayasa Konseyi: Meclis'ten geçse bile, Cumhurbaşkanı Macron veya 60 milletvekilinin itirazıyla Anayasa Konseyi'ne gidecek ve 2010 precedansı nedeniyle büyük ihtimalle iptal edilecektir.

Uzmanlar, Tanguy'nin hamlesinin hukuki sonuçlanma olasılığı düşük olsa bile, 2027 seçimlerine kadar "laiklik" ve "göç" tartışmasını canlı tutmak adına sembolik bir siyasi operasyon olduğunu kaydediyor.