Güneş fırtınası uyarısı: Kuzey ABD'de kutup ışıkları gece gökyüzünü süsleyebilir

ABD Ulusal Oşinografik ve Atmosferik İdaresi (NOAA) Uzay Hava Tahmin Merkezi (SWPC), 12 Ekim Pazar günü gökyüzüne ulaşan Koronal Kütle Atımı (KKA) sonucu ortaya çıkan jeomanyetik fırtına için G3 (Güçlü) seviyesinde bir uyarı yayımladı. Bu durum, abd'nin kuzey yarımküresindeki geniş bir bölgede, şartlar elverdiği takdirde kutup ışığı (aurora borealis) görme olasılığını önemli ölçüde artırıyor.

Neden şimdi, ne bekleniyor?

Güneşin 25. döngüsünde artan aktivite sürecinde, 10 Ekim Cuma günü Güneş'in Dünya'ya bakan bölgesinde gerçekleşen M sınıfı bir parlaklama ve buna bağlı KKA, 12 Ekim erken saatlerde Dünya manyetosferine vurdu. SWPC verilerine göre gezegen manyetik alanındaki bozulma, Kp indeksini 7 seviyelerine kadar taşıyarak G3 eşiğini aştı. Merkez, fırtınanın etkilerinin 13 Ekim Pazartesi günü de G1-G2 (Hafif-Orta) seviyelerinde devam edebileceğini bildirdi.

Nerede görülebilir?

G3 seviyesi bir fırtınada aurora ovalı manyetik 50-55 dereceye kadar kayabilir. Bu kapsamda; Washington, Idaho, Montana, Dakota Kuzey, Minnesota, Wisconsin, Michigan (Öne Kıyısı), Maine eyaletlerinin kırsal ve ışık kirliliği az bölgelerde, hatta Oregon, Wyoming, Iowa, New York (kuzey bölgeleri) ve Vermont gibi daha güneyli konumlarda da horizonda alengirli ışıklar olarak görülebilir. Şehir ışıklarından uzak, kuzeye bakan açık araziler en iyi gözlem noktalarını oluşturur.

Gözlem için kritik pencereler

En yoğun aktivite, manyetik gece yarısı (yerel saat 22:00-02:00 arası) bekleniyor. Ancak Kp indeksi aniden dalgalanabileceği için SWPC'nin 30 dakikalık tahmin sayfası ve Kp indeksi canlı takibi takip edilmesi öneriliyor. Bulut örtüsü ise en büyük belirsizlik faktörü; Pacific Kuzeydoğu ve Orta Batı'da kısmi bulutlu, Büyük Göller bölgesinde ise daha açık hava öngörülüyor.

Altyapı riskleri ve uydu operatörleri

G3 fırtınalar genellikle kamu için doğrudan tehlike oluşturmaz, ancak yüksek jeomanyetik enlemlerde voltaj düzensizlikleri, GPS sinyallerinde geçici bozulmalar ve düşük yörüngeli uydu sürtünme artışı riski taşır. SWPC, elektrik şebeke operatörlerine (özellikle PJM, MISO ve BPA bölgeleri) ve uyduluk operatörlerine koruyucu protokolleri devreye sokmaları için uyardı. 1989 Quebec karanlığına benzeyen G5 seviyesi bir senaryo şu an için söz konusu değil.

Bilimsel arka plan: Güneş Maksimumu yaklaşıyor

Bu olay, NASA ve NOAA bilim insanlarının 2025-2026 aralığında zirveye oturduğunu belirttiği Güneş Döngüsü 25'in aktif fazının bir parçası. Son aylarda X sınıfı parlaklamalar ve 'kanibal KKA' olayları sıklıkla kaydedildi. Kutup ışığı sezonuna (eşdüzen dönemleri) girilmesi, manyetik alan yönelimiyle Güneş rüzgârının daha etkili birleşmesini sağlayarak bu tür görüntülenme pencerelerini artırıyor.