İran Devrim Muhafızları Hürmüz Boğazı'nda 3 petrol tankerini hedef aldı: ABD bağlantılı gemilere de operasyon

İran Devrim Muhafızları (IRGC) Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'ndan yetkisiz geçiş yaptığına dair gerekçesiyle 3 petrol tankerini durdurup hedef aldıklarını ve ayrıca stratejik su yollarında faaliyet gösteren ABD bağlantılı 3 ticari gemiye karşı operasyon yürüttüklerini açıkladı. IRGC'nin resmi medya organı Sepah News üzerinden yapılan bildiride, operasyonun "deniz güvenliğini sağlamak" ve "ulusal egemenliği korumak" amacıyla gerçekleştirildiği belirtildi.

Boğaz güvenliği ve izinsiz geçiş iddiaları

IRGC Deniz Kuvvetleri Komutanı Albay Alireza Tangsiri, yapılan açıklamada Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapan tankerlerin uluslararası deniz hukukuna ve İran'ın deniz sınırlarına saygı göstermediğini, bu nedenle muhafızların müdahale zorunda kaldığını ifade etti. Tangsiri, tankerlerin bayrakları ve sahiplik yapıları hakkında ayrıntı vermeden, "Bu gemiler bölgedeki güvenliği tehdit eden eylemlerde bulunmuştu" dedi. Deniz trafiği takip sistemlerinde (AIS) ilgili tankerlerin sinyallerinin bir süre kesildiği veya rotalarının değiştirildiği gözlemleniyor.

ABD bağlantlı gemilere yönelik ikinci dalga

Bildiride Hürmüz Boğazı operasyonundan ayrı olarak, Oman Denizi ve Hint Okyanusu kuzeyindeki uluslararası sularlarda ABD askerî ve istihbarat destekli operasyonlara katıldığı iddia edilen 3 ticari geminin de hedef alındığı kaydedildi. IRGC kaynakları, bu gemilerin "İsrail ve ABD istihbaratı için veri toplama ve lojistik destek" rolü oynadığını öne sürdü. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) veya İngiltere Deniz Operasyonları Ticaret Mühimmatı (UKMTO) tarafından henüz gemi isimlerine dair resmi onay veya olay yeri koordinatları paylaşılmadı.

Bölgesel gerilim ve petrol fiyatları üzerine etkisi

Olaysız gelişmeler, küresel petrol arzının kritik darboğazı olan Hürmüz Boğazı'ndaki serbest geçiş hakları (transit passage) tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Asya pazarları açılışında Brent ham petrol fiyatları baril başına 1-2 dolarlık artışla tepki verdi. Uzmanlar, İran'ın bu hamlesinin, çekirdek müzakerelerdeki takılma ve ABD'ın "maksimum baskı" kampanyasına karşılık "denizde denge stratejisi" sinyali verdiğini değerlendiriyor. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) çerçevesinde mazursuz geçiş hakkının tanımına rağmen, İran boğazı "ulusal sular" olarak kabul edip kendi geçiş kurallarını dayatmaya çalışıyor.

Uluslararası deniz güvenliği mekanizmaları devreye girdi

Birleşik Deniz Kuvvetleri (CMF) ve Uluslararası Deniz Güvenliği Yapısı (IMSC) çatısı altında bölgede görev yapan müttefik donanmaları, ticari gemilere "yüksek uyarı" seviyesinde uyarılar yaydı. Gemi sahipleri ve sigorta şirketleri (P&I Klüpleri), bölgeden geçen filosu için risk değerlendirmelerini güncellemeye başladı. Diplomatik kaynaklar, olayı gündeme getirmek için BM Güvenlik Konseyi'ne başvuru ihtimalinin de arka planda tutulduğunu aktarıyor.