İsrail, İngiltere'nin Kudüs konsolosluğunu kapatma kararı aldı: Yerleşim ambargosuna tepki

İsrail Dışişleri Bakanı Israel Katz, İngiltere'nin işgal altındaki Batı Şeria yerleşimlerinde üretilen malların ithalatına getirdiği yasak karşılığında, Kudüs'teki Britanya Genel Konsolosluğunu kapatma kararı aldığını açıkladı. Katz, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Londra'nın karasının "antisemite ve çifte standartlı" olduğunu iddia ederek, konsolosluğun faaliyetlerinin durdurulacağını bildirdi.

Londra'nın gerekçesi: Uluslararası hukuk ve yerleşimler

İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy, geçtiğimiz hafta Parlamento'ya sunduğu bildirmede, 1967'den beri işgal altındaki Filistin topraklarında kurulan İsrail yerleşimlerinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu vurgulayıp, bu yerleşimlerden kaynaklanan ürünlerin İngiltere pazarına girmesini engelleyen yeni ticaret önlemlerini duyurmuştu. Lammy, kararın "İki devlet çözümünü koruma" ve "Uluslararası Insani Hukuk'un ihlalini önleme" amacını taşıdığını kaydederek, yerleşimlerin sürdürülebilir bir barış için engel teşkil ettiğini belirtmişti.

Kudüs konsolosluğunun stratejik önemi ve insani boyutu

Kudüs'teki Britanya Genel Konsolosluğu, diplomatik statüsü ve işlev alanı bakımından sıradan bir konsolosluktan farkı vardır. Tel Aviv'de bulunan Büyükelçilikten bağımsız olarak, Kudüs'teki misyon doğrudan Londra'ya bağlıdır ve şehrin doğu kısmında yaşayan Filistinli vatandaşlara vize, pasaport ve konsolosluk hizmetleri sunan tek Batılı diplomatık temsilciliktir. Konsolosluğun kapanması, yüzbinlerce Filistinlinin İngiltere'ye seyahat edebilmesi, aile birleştirme veya eğitim için gerekli belgeleri temin edebilmesi engellenecektir.

Diplomatik krizin ardındaki hukuki ve siyasi çatlak

İsrail'in tepkisi, yerleşim politikasına yönelen uluslararası baskının artması çerçevesinde değerlendiriliyor. Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Temmuz 2024'teki danıştayı görüşünde İsrail'in Filistin topraklarındaki varlığının yasadışı olduğunu, yerleşim faaliyetlerinin durdurulması ve geri çekilmesi gerektiğini karara bağlamıştı. İngiltere'nin getirdiği ticaret kısıtlamaları, AB ve Birleşmiş Milletler kararları çerçevesinde yerleşimlerle ilişkili "yardım ve abet" (suç teşviki) yükümlülüklerini yerine getirme çabası olarak okunuyor. İsrail ise bu hareketi "teröre ödül" olarak niteleyip, diplomatik temsili hedef alarak bir ceza mekanizması kurmaya çalışıyor.

Uzmanlar, konsolosluğun kapanmasının pratikte Filistinlilere yönelik bir toplumsal cezalandırma niteliği taşıdığını, İsrail'in Kudüs üzerindeki egemenlik iddiasını pekiştirmek için diplomatik kanunları (Viyana Sözleşmesi) siyasi bir araç olarak kullandığını vurguluyor. İngiltere henüz İsrail'in karasına resmi yazılı yanıt vermemiş olsa da, Downing Street kaynakları kararın "derin bir endişe" uyandırdığını, diplomatik kanalların açık tutulduğunu aktardı.