İsrail İran'ın stratejik hedeflerini vurdu: F-35I ve F-15I devreye girdi, ölü sayısı 867'ye çıktı

İsrail Hava Kuvvetleri dün gece saat 02:00 sıralarında başlattığı ve "Gölge Operasyonu" kod adlı harekâtla İran'ın Tehran, İsfehan ve Natanz'daki stratejik hedeflerini ağır bir hava kampanyasına tabi tuttu. Resmi İran medyası (IRNA) ve Sağlık Bakanlığı verilerine göre saldırılarda ölü sayısı 867'ye, yaralı sayısı ise 1.400'ün üzerine çıktı.

Hangi uçaklar ve sistemler kullanıldı?

Açık kaynak istihbaratı (OSINT) analizleri ve bölgedeki askeri gözlemcilere göre operasyonda İsrail'in en ileri seviye platformları devreye sokuldu. Ön saflarda radar ötesi görme (BVR) yeteneği ve gizlilik kabiliyetiyle F-35I Adir savaş uçakları, İran S-300 ve Bavar-373 hava savunma sistemlerini bastırmak ve "kirlenmiş" hava alanında nüklear tesislere (Natanz, Fordow girişleri) hassas penetrasyon sağlamak için kullanıldı. Destek ve hacimli yüklenme kapasitesi için F-15I Ra'am ve F-16I Sufa platformları, Popeye ve Rampage gibi uzak menzilli hava-kara füzeleri ile füzete üsleri, üreteç tesisler ve komuta-merkez hedeflerini vurdu. Hava üstünlüğü ve erken uyarı için Gulfstream G550 "Eitam" ve "Shavit" AEW&C uçağları ile Heron TP ve Eitan MQ-9B TIHA'lar sürekli ISTAR (İstihbarat, Gözetleme, Keşif) görevinde bulundu.

Ürdün hava sahası ve hava savunması rolü

Ürdün Kraliyet Hava Kuvvetleri (RJAF) Genel Komutanlığı yaptığı yazılı açıklamada, "Bölgesel güvenliği tehdit eden herhangi bir hava sahası ihlaline karşı gerekli tedbirler alındı" ifadesini kullandı. ABD ve NATO kaynağı yetkililer off-the-record açıklamalarda, İsrail F-35I ve F-15I formasyonlarının Irak ve Ürdün hava sahalarından geçişine tacit onay (sessiz razı) verildiğini, Ürdün F-16 MLU'ların ise sadece kendi hava sahasını koruyan "CAP" (Combat Air Patrol) uçuşları yaptığını, İsrail formasyonlarını hedef almadıklarını belirtti. Bu durum, 2024 Nisan ve Ekim saldırılarından farklı olarak Arap hava sahalarının operasyonel geçişe kapatılmadığını gösteriyor.

Lübnan ceza sahasında gerilim sürüyor

İran operasyonu eş zamanında İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), Lübnan Güneyi'ndeki 1701 sayılı Kararname çerçevesinde kurulan ateşkesin ihlal edildiğini ilan etti. IDF Arapça konuşan askerî sözercisi Avichay Adraee, "Hizbullah'un Litani Nehri kuzeyine çekilmeyi reddetmesi ve gözlem kulüplerini yeniden kurması" gerekçesiyle Nabatiye, Kfar Kila ve Meiss el-Jebel civarında 12'den fazla hedefe karşı tank ve hava desteğiyle karargah vurulduğunu duyurdu. Lübnan Sağlık Bakanlığı son 24 saatte en az 14 sivil ölü, 40 yaralı bildirdi.

Uzmanlar: "Escalation kontrolünde ince bir çizgi"

Orta Doğu stratejisti ve eski diplomat Ali İhsan Yavuz, yapılan değerlendirmede "İsrail bu sefer nüklear eşiği (breakout capacity) doğrudan hedef alarak İran'ı zorlama stratejisini değiştirdi. Ancak 867 sivil/askeri ölü rakabı İran rejimi için iç politik bir intikam mecburiyeti yaratıyor. Ürdün hava sahasının kullanımı, ABD'in tacit onayıyla bir 'Sunni Arap koridoru' sinyali veriyor; bu da çatışmanın bölgeselleşme riskini artırıyor" tespitini yaptı. Yavuz, "Hiçbir şey olmasa bile bir şey oldu" diyerek, İran'ın füzeli cevabın zamanlamasının (muhtemel 48-72 saat içinde) ve niteliğinin (hava savunması bastırma odaklı mı, yoksa kent merkezleri mi) bölgesel savaşı belirleyeceğini vurguladı.

ABD Beyaz Sarayı Ulusal Güvenlik Konseyi sözercisi John Kirby, "İsrail'in kendini savunma hakkı vardır, ancak sivil kayıpları minimize etmesi ve gerilimi düşürmesi için diplomatik kanallar açık tutuluyor" şeklinde ölçülü bir açıklama yaparken, G7 liderleri acil bir video konferans toplantısı planlıyor.