İstanbul'da kaçak sigara kullanımı bir yılda iki katlandı: Oran %9,4'e çıktı

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'na bağlı denetim ekiplerinin hazırladığı ve TÜİK'in "Tütün Kullanımı Araştırması" verileriyle desteklenen son rapora göre, Türkiye'de kaçak sigara pazarı 2025-2026 döneminde hızlanma eğilimi yakaladı. En dikkat çeken bulgu İstanbul'a ilişkin: kentte yurt dışı menşeli (kaçak/çeteleme) sigara tüketicisi oranı, bir yıl önceki %4,7 seviyesinden fırlayarak **%9,4**'e ulaştı. Bu, kentte tüketilen her 10 paketin birinin kayıt dışı olduğunu gösteriyor.

İstanbul öne çıkarken genel tablo nasıl?

İstanbul'daki bu ani artış, metropolün liman ve havaalanı kapılarının yoğunluğuna, fiyat farkının en net hissedildiği bölge olmasıyla açıklanıyor. Ancak sorun sadece İstanbul'a mahsus değil. Rapora göre ülke genelinde kaçak sigara payı, son iki yılda %6-7 bandından **%10-11** bandına yükseldi. Bu oran, yasal pazarın yıllık yaklaşık 100 milyar TL civarında vergi gelirinden feragat ettirdiği anlamına geliyor. Sektör temsilcileri, yasal sigara paketinin 120 TL'yi bulduğu ortamda, 30-40 TL bandında satılan kaçak ürünlerin talep çektiğini, bu fiyat çiğneme gücünün düşüşüyle doğru orantılı arttığını vurguluyor.

"Ucuz beyazlar" ve sahte markalar pazarı yönlendiriyor

Denetimlerde, klasik kaçak markaların yanında, son dönemde "ucuz beyazlar" (Cheap Whites) olarak tanımlanan, yasal pazarda satışı olmayan, sadece kaçak ticaret için üretilen markaların baskın geldiği tespit ediliyor. Bunlara ek olarak, orijinal paket taklit edilerek yerli tesislerde üretilen "sahte sigara" kısmı da 2025 son çeyreğinde artış gösterdi. Sağlık Bakanlığı laboratuvar analizlerinde bu ürünlerde nikotin ve katran değerlerinin standartların çok üzerinde, bazen de toksik maddeler içerdiği belirlendi.

Operasyonlarda rekor, ama pazar daralmuyor

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı'nın ortak "Yıldırım" operasyonlarında 2026 yılının ilk altı ayında **2,5 milyardan fazla paket** kaçak sigara ele geçirildi. Bu miktar, geçen yıl aynı dönemdeki ele geçirilen miktarın neredeyse iki katı. Bununla birlikte, yetkililer "ele geçirme oranının pazar hacmine göre hâlâ tek haneli rakamlarda kaldığını" kabul ediyor. Sorunun kökünün, sadece sınır denetiminde değil, iç piyasadaki dağıtım kanallarının ve perakende satış noktalarının denetlenmesinde yattığı savunuluyor.

Sektörden çözüm önerisi: Vergi politikası ve izlenebilirlik

Tütün Mamülleri Pazarı Araştırmacılar Derneği (TÜMPAD) verilerine göre, kaçakçılığı kırmanın en etkili yolu "vergi farkının daraltılması" ve "izlenebilirlik sisteminin (Mobil Etiket) perakende sonuna kadar genişletilmesi" yönünde. Uzmanlar, zam oranlarının enflasyonun çok üzerinde tutulduğu sürece kaçak pazarın büyümeye devam edeceğini, bu durumun hem sağlık hem de mali dengenin riskli hale getirdiğini kaydediyor. Bakanlık kaynakları, Eylül ayında açıklanacak yeni "Kaçakçılıkla Mücadele Eylem Planı"nın, cezai yaptırımları ağırlaştırma ve dijital takip mekanizmasını güçlendirme yönünde olacağını sinyalleri veriyor.