JP Morgan'dan şok itiraf: "İran savaşı petrol modellerimizi bozdu, fiyat öngörülemez"

JP Morgan Chase & Co. global emtia araştırma ekibi, dün yatırımcılara gönderdiği notda, İran ile başlayan çatışmanın altıncı ayına girmesiyle birlikte ham petrol fiyatlandırma modellerinin "temel olarak işlemez hale geldiğini" kaydetti. Bankın başlıca analistleri, Stratejik Petrol Rezervleri (SPR) serbestleşimi, OPEC+ fazladan kapasitesi ve risk primleri gibi değişkenlerin birbirine girdiğini, bu karışık tablonun tek bir fiyat tahminine dayanmayı imkansız kıldığını belirtti.

Nokta tahmini bırakıldı, senaryo analizi başlığa çıktı

Bank, daha önce 2026 yılı ortalaması için 92 dolarlık tek bir Brent tahmini sunuyordu. Yeni notta bu yaklaşım tamamen terk edildi; yerine "Temel Senaryo" (Brent 85-95 dolar), "Daralma Senaryosu" (Hormuz Boğazı kısıtlama riskiyle 110-130 dolar) ve "Aşırı Arz Senaryosu" (global talep çöküşünde 65-75 dolar) şeklinde üç ayrı band tanımlandı. Analistler, "Piyasa artık bir fiyat değil, bir olasılık dağılımı fiyatlıyor" ifadesini kullandı.

Hormuz Boğazı sigorta primleri rekor kırdı

Modellerin bozulmasındaki en somut gösterge, deniz sigortacılığında görüldü. Lloyd's sigorta pazarı verilerine göre Haftalık Savaş Riski Primi (Weekly War Risk Premium), VLCC (Çok Büyük Ham Petrol Tankerleri) için ton başına 1,20 dolardan 4,80 dolara çıktığı için, bu maliyet ham petrol fiyatına doğrudan yansıyor. JPMorgan notu, "Bu prim artışı, fiziki arz kesintisi olmasa bile 'savaş primi' olarak sepet fiyatına 3-4 dolar ekliyor" diye vurguladı.

OPEC+ 'bekle ve gör' modunda, fazladan kapasite tarihi seviyelerde

Riyad ve Moskova'nın koordine ettiği OPEC+ grubu, şu an günde yaklaşık 5,8 milyon varil fazladan kapasite bulunduruyor; bu rakam 2020 pandemi döneminden bu yana en yüksek seviye. Ancak JPMorgan analistleri, bu tamponun "psikolojik bir rahatlama" ötesinde bir işlev görmediğini, çünkü İran ihracatının günde 1,3-1,5 milyon varil bandında seyrettiğini ve bu hacmin piyasadan alındığını (veya göl pazarına yönlendirildiğini) hatırlattı. Notta, "Arabistan'ın üretimi artırma isteksizliği, fiyat üstünü kapatıyor; İran riski ise altını" denildi.

Piyasa tepkisi: Volatilite endeksleri 2022'den bu yana en yüksekte

Haberdar notu piyasaya düştükçe Brent termin piyasasında 1 aylık implied volatilite (öyleyse fiyatlanan volatilite) yüzde 42'den yüzde 58'e fırladı. ICE Brent opsiyon piyasasında 'put' (satış opsiyonu) talebi 'call' (alış opsiyonu) talebini 3'e 1 oranında aştı; bu da profesyonel fonların aşağı riskine karşı koruma satın aldığını, yukarı potansiyele kuşkuyla baktığını gösteriyor.

JP Morgan ekibi notunu şu cümleyle bitirdi: "Beş ay önce 'savaş primi 5-7 dolar' diyorduk; bugün bu prim 15 dolara kadar çıkabilen bir kutu oyunu haline geldi. Modelleme değil, senaryo yönetimi zamanı."