Kocaeli’de “Anne Şehir” modeli kadınları istihdamda merkeze oturtuyor

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin 2019 yılında hayata geçirdiği ve uluslararası ödüllerle ödüllendirilen "Anne Şehir" projesi, kentte kadın istihdamını ve toplumsal katılımdaki cinsiyet eşitsizliğini hedef alan somut bir politika aracına dönüştü. Proje, kadınların ev içi bakım sorumlulukları nedeniyle iş gücünden uzaklaştığı gerçekliğiyle yüzleşerek; ücretsiz gün bakım evi, çocuk oyun odaları ve kadın kooperatifleri üretim atölyelerini aynı çatı altında toplayarak "bakım demokrasisi" modelini uygulamaya koydu.

Bakım yükünden üretime geçiş mekanizması

Proje kapsamında Kocaeli’nin 12 ilçesinde faaliyet gösteren 15 "Anne Şehir Destek Merkezi", kadınların çocuklarını güvenle bırakabilecekleri altyapıyı sağlarken, yanlarında kurulan kooperatif atölyelerde tekstil, gıda, el sanatı ve turizm ürünleri üretimine geçişlerini mümkün kıldı. Belediye verilerine göre son iki yılda merkezi kullanan kadınların %68’i ilk kez gelir getiren bir işe girdi. Kooperatiflerin satış kanallarını belediyenin organizasyonuyla halka açık pazarlar, mağazalar ve dijital platformlara taşıması, sürecin sürdürülebilirliğini garanti altına alıyor.

Mihriban’ın hikayesi: "İlk kez kendi paramla market yaptım"

İzmit’te yaşayan 3 çocuklu anne Mihriban Çalışkan, projenin somutlaştırdığı dönüşümün simgesi haline geldi. Çalışkan, "Evde kalmak zorundaydım, kimse çocuğa bakmıyordu. Merkeze girdim, çocuk oyun odasında kaldı, ben yan atölyede örgü öğrendim. Bugün kooperatifimiz aylık 15 bin TL’lik satış yapıyor. İlk kez kendi kazancımla market alışverişi yaptım, çocuklarıma ihtiyaçlarını karşılamak için kimseye sormadım" diyerek projenin ekonomik özerklik sağladığını anlattı.

Verilerle ölçülen etki alanı

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Kadın ve Aile Hizmetleri Daire Başkanlığı’ndan paylaşılan 2026 yılı ilk çeyrek raporuna göre; Anne Şehir merkezlerine kayıtlı aktif kadın sayısı 12 bini buldu. Bu kadınlardan 3.400’i kooperatif ortaklığına geçti. Proje kapsamında açılan 42 gün bakım evinde günde ortalama 1.200 çocuk bakım görüyor. Belediye yetkilileri, modelin diğer illere ilham kaynağı olduğunu ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Kadınlara Yönelik Şiddet Araştırma Komisyonu raporunda "örnek uygulama" olarak yer aldığını kaydetti.

Proje koordinatörlüğü, gelecek dönemde dijital beceri atölyelerinin (kodlama, dijital pazarlama) merkeze entegre edilerek kadınların sadece el emeği değil, bilgi ekonomisine de girişinin hedeflendiğini belirtti.