Kremlin: Türkiye Karadeniz Güvenliği İçin Somut Teklifler Sundu, Moskva Değerlendiriyor

Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov, bugünkü düzenli basın toplantısında Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenliği sağlamaya yönelik somut teklifler sunduğunu onayladı. Peskov, "Türkiye bu konuda girişimde bulundu, teklifler masamızda" ifadelerini kullanarak, Moskova'nın bu önerileri ciddiyetle değerlendirdiğini sinyalletti.

Gelişme, Rusya'nın Temmuz 2023'te Karadeniz Buğday İnisiyatifi'nden (KBI) tek taraflı çekilmesinin ardından bölgedeki güvenlik boşluğunun nasıl doldurulacağı tartışmalarıyla örtüşüyor. Ankara, Montreux Sözleşmesi'ne dayanan denizler egemenliği ve Boğazlar kontrolü sayesinde, NATO üyesi olmasına rağmen Rusya ve Ukrayna ile aynı masada oturabilen tek aktör konumundadır.

Ankara'nın 'Arabulucu' Rolü Zorlaşıyor

Diplomatik kaynaklara göre Türkiye'nin sunduğu paket; ticari gemilerin güvenli geçişi için koridor oluşturma, muhrip müfettişlik mekanizmasının yenilenmesi ve bölgeye askeri gemilerin girmesini kısıtlayan Montreux çerçevesinin güçlendirilmesi eksenlerinde şekilleniyor. Peskov'un "teklifler masada" açıklaması, Moskova'nın bu çerçeveye kapalı olmadığını, ancak Ukrayna'nın da taraf olması gerektiği varsayımının altını çizdiğini gösteriyor.

Hakan Fidan Dışişleri Bakanı'nın son haftalardaki Moskova ve Kiev ziyaretleri, bu teklifin altyapısının hazırlandığını kanıtlıyor. Ankara, "Karadeniz'in bir barış gölü olmalıdır" doktrini üzerinden, hem tahribatın bitmesi hem de küresel gıda güvenliğinin sağlanması için bir 'güvenlik mimarisi' taslağı çizmiş bulunuyor.

Moskova'nın Kriterleri ve Batı'nın Kaygısı

Kremlin, herhangi bir yeni anlaşmanın, Rusya'ya yönelik yaptırımların gıda ve gübre ihracatını engellememesi şartına bağlı kalarak ilerleyebileceğini tekrarlıyor. Peskov bugün de "Rus ihracatının serbest dolaşımı garanti altına alınmadan mekanizma işlemez" vurgusunu yaparak, 2022'deki orijinal anlaşmanın ruhunun aynen korunmasını istediklerini hatırlattı.

Batı diplomatları ise Türkiye'nin bu girişiminin, NATO ittifakı içindeki hassas dengeyi bozmadan, Rusya'ya 'kapı aralığı' bırakmamak adına ne kadar esneklik gösterebileceğini sorguluyor. Ancak Montreux Sözleşmesi'nin 1936'dan beri geçerli olması ve Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki mutlak yetkisi, Ankara'ya diğer aktörlerin sahip olmadığı bir koz veriyor.

Gelecek hafta beklenen teknik delegeler görüşmeleri, teklifin madde madde görüşülmesi ve olası bir 'Karadeniz Güvenlik Protokolü' taslağının ortaya çıkması için kritik bir test olacak.