Küba'da ulusal elektrik şebekesi yedinci kez çöktü: 10 milyon kişi karanlıkta kaldı

Havana — Küba'da Cuma akşamı ulusal elektrik şebekesinin (SEN) tamamen çökmesiyle ülke geneli karanlığa büründü. 10 milyonu aşkın nüfusun elektriksiz kaldığı bu durum, son iki yılda yaşanan yedinci ve en geniş kapsamlı kesinti olarak kaydedildi. Enerji ve Madenler Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, şebekeye yeniden enerji beslemenin "nispeten karmaşık ve uzun" bir süreç olacağı, normalleşmenin ise en az 48 ila 72 saat sürebileceği belirtildi.

Antonio Guiteras santralinin devrilmesi tetikledi

Krize, Matanzas ilindeki ve ülkenin en büyük termik santrallerinden biri olan Antonio Guiteras santralinin ani arıza verip şebekeden ayrılması başlattı. Unión Eléctrica (UNE) yetkilileri, santralin devrilmesinin şebekedeki hassas dengenin bozulmasına ve bir domino etkisiyle diğer üretim ünitelerinin de koruma moduna girerek kapanmasına neden olduğunu açıkladı. Gece yarısı itibarıyla tüm ülke kapsamında sıfır megavoltamper üretim seviyesi rapor edildi.

Yakıt eksikliği ve ambargo alt yapıyı çökertiyor

Yetkililer kesintinin sebebini "yakıt eksikliği" ve "eskimiş altyapı" olarak nitelendirirken, uzmanlar krizin yapısal olduğunu vurguluyor. Küba, günde yaklaşık 150 bin varil petrol ihtiyacının büyük kısmını Venezuela ve Rusya ithalatıyla karşılamakta; son aylarda gemi sevkiyatlarındaki gecikmeler ve rafineri arızaları stokları kritik seviyelere indirdi. Ayrıca 1980'lerde kurulmuş santrallerin bakımının aksatılması ve yedek parça bulamamanın (ABD ambargosu dolayısıyla) sürekli arızalara yol açtığı kaydediliyor.

Sokaklar karanlık, su pompaları durdu

Havana sokaklarında trafik ışıkları sönük kaldı, jeneratörlü işletmeler dışında ticari hayat durdu. Su pompalarının elektrikle çalıştığı için kentlerin geniş kesimlerde su kesintisi de yaşandı. Halk, balkonlardan tencere kapakları çalmaya (cacerolazo) başlayarak protesto belirtti. Sosyal medyadan sızdırılan görüntülerde karanlık sokaklarda polis takviyesi ve hükümet binalarının önünde jeneratörler görüldü. Sağlık Bakanlığı, hastanelerin acil jeneratörlerle çalıştığını, ancak yakıt stoklarının sınırlı olduğunu duyurdu.

Díaz-Canel: "Düşman planlıyor, biz direneceğiz"

Cumhurbaşkanı Miguel Díaz-Canel, X hesabından yaptığı paylaşımda kesintinin "düşmanın ekonomik ölümsüzleştirme planının bir sonucu" olduğunu, hükümetin ise "kaza karşı direniş içinde" olduğunu savundu. Enerji ve Madenler Bakanı Vicente de la O Levy, televizyonda canlı yayında "Öncelikli tespit edilen guzergahlardan hastanelere, su pompalarına ve gıda depolarına enerji ulaştırıyoruz" dedi ancak ev kullanıcıları için net bir tarih vermedi.

Göç dalgasını tetikleyen bir daha "kırılma noktası"

Küba'da 2021 Temmuz, 2022 Eylül (İan kasırgası sonrası), 2023 ve 2024 sonbaharında yaşanan büyük çökmelerden bu yedincisi, nüfusun dayanıklılığını zorluyor. Ekonomistler, elektrik kesintilerinin turizmi vurması, özel sektörü (MIPYMES) batırması ve genç nüfusun ABD sınırına doğru irregular göçü (2022'den bu yana 500 bini bulan) hızlandırması konusunda uyarıyor. "Bu sadece bir arıza değil, modelin iflası" diyen muhalif sesler, çözümün temel altyapı yatırımı ve enerji portföyünün çeşitlendirilmesinden geçtiğini, bunun ise mevcut koşullarda neredeyse imkansız olduğunu savunuyor.