Küresel Savunma Yatırımlarında Yeni Dönem: 6. Nesil Yarışı ve Stratejik Eksen Kaymaları

Küresel güvenlik mimarisindeki kırılmalar, devletlerin savunma yatırım planlarını geleneksel yöntemlerden çıkarıp teknoloji odaklı ve stratejik ortaklıklara dayalı yeni bir modele taşıyor. 2025 ve 2026 projeksiyonları, askeri harcamaların sadece niceliksel olarak artmadığını, aynı zamanda 6. nesil savaş uçakları, insansız sistemler ve yerli üretim kapasitesine yönelik niteliksel bir dönüşüme uğradığını gösteriyor. SIPRI verilerine göre küresel askeri harcamalar 11 yıl üst üste artarak 2,887 trilyon dolar seviyesine ulaşmış durumda.

Birleşik Krallık: Tempest Programı ve Bütçe Disiplini

Birleşik Krallık, savunma stratejisinin merkezine yerleştirdiği Global Combat Air Programme (GCAP), namıdiğer Tempest programı ile 6. nesil savaş uçağı yarışında kritik bir eşikte. Ancak programın finansman yönetimiyle ilgili yapısal değişikliklere gidiliyor. Birleşik Krallık Hazine Bakanlığı'nın, program harcamaları üzerinde doğrudan denetim kurmaya hazırlanması, bütçe optimizasyonunun öncelik haline geldiğini kanıtlıyor. Diğer yandan İngiltere Savunma Bakanlığı, ön cephedeki personel için yüksek hızlı botlar ve yeni nesil dronlar gibi acil ihtiyaçlara odaklanan güncellenmiş bir yatırım planı yürürlüğe koyarken, deniz savunmasını güçlendirmek adına en az altı yeni hava savunma savaş gemisi inşa etme kararını açıkladı.

Türkiye: KAAN ile Bölgesel Güç ve Stratejik Dengeler

Türkiye, savunma yatırımlarını 'tam bağımsızlık' vizyonuyla şekillendirirken 5. nesil milli savaş uçağı KAAN programında kritik aşamaları geride bıraktı. TUSAŞ tarafından yürütülen projede, teslimat tarihinin 2028 yılına çekilmesi hedeflenirken, ABD'den GE F110 motorlarının tedariki programın itki sistemleri için stratejik bir kazanım olarak görülüyor. Türkiye'nin savunma sanayii ihracat stratejisi kapsamında Endonezya ile kurduğu ortaklık, KAAN'ın sadece bir savunma aracı değil, aynı zamanda küresel bir ihracat ürününe dönüşme potansiyelini ortaya koyuyor. TAI ile Endonezyalı savunma firmaları arasında imzalanan anlaşmalar, Güneydoğu Asya pazarında yeni bir dönemin kapısını aralıyor.

Jeopolitik Kırılma Noktaları ve Teknoloji Yarışı

Savunma yatırımları artık sadece silah alımıyla değil, teknolojik ekosistemlerin inşasıyla ölçülüyor. NATO ülkelerinin GSYİH'lerinin %2'sini savunmaya ayırma hedefi, Avrupa'da özellikle Almanya gibi ülkelerin 2025 bütçelerinde savunma harcamalarını ciddi oranda artırmasıyla somutlaşıyor. S-400 ve F-35 eksenindeki diplomatik trafik ise Türkiye'nin stratejik yatırım planlarında hala belirleyici bir unsur olmaya devam ediyor.

Savunma Yatırımlarında Öne Çıkan Kritik Trendler

• Otonom Sistemler: Birleşik Krallık'ın 5 milyar sterlin üzerindeki dron dönüşüm yatırımı, savaş alanının insansızlaştırılma eğilimini gösteriyor.
• 6. Nesil Hava Hakimiyeti: Tempest ve benzeri projelerle yapay zeka destekli uçuş sistemleri öncelik kazanıyor.
• Endüstriyel İş Birlikleri: Milli projelerin (KAAN gibi) uluslararası ortaklıklarla finanse edilmesi ve pazar genişletme stratejileri yaygınlaşıyor.