Letonya'da Seçimler Tamamlandı: Rusya Sınırındaki NATO Üyesinde Yeni Koalisyon Arayışları Başlıyor

RİGA — Letonya'da 14. Saeima (Meclis) üyelerini belirlemek üzere yapılan genel seçimler, dün akşam sandıkların kapanmasıyla sona erdi. Merkezi Seçim Komisyonu'nun gece yarısı açıkladığı ilk verilerle oylama oranı, 2022 seçimlerine kıyasla hafif bir artış göstererek %52,3 seviyesinde gerçekleşti. Resmi kesin sonuçlar bugün öğle saatlerinde açıklanacak olsa da, çıkış anketleri ve ilk sayım verileri, hükümet partisinin önde gittiğini ancak tek başına çoğunluğa ulaşamayacağını işaret ediyor.

Güvenlik ve Ekonomi Seçmenin Gündeminde

Rusya ile 214 kilometrelik kara sınırı paylaşan ve NATO'nun doğu kanadı konumundaki Letonya'da, bu seçimler Rusya-Ukraine savaşı gölgesinde gerçekleşti. Seçmenin en büyük kaygısı, Moskova'nın hibrit tehditleri (siber saldırılar, göç baskısı, dezinformasyon) ve enerji güvenliğiydi. Başbakan Evika Siliņa (Yeni Birlik / Jaunā Vienotība), kampanya sürecinde "Güçlü Letonya, Güvenli NATO" sloganıyla, askeri harcamaların GSYH'nin %3'e çıkarıldığını ve Rusya sınırındaki fiziksel bariyerin tamamlandığını vurguladı.

Parlamento Parçalanması Koalisyon Zorluklarını Artırıyor

Letonya'nın %5 ulusal barajlı orantılı temsil sisteminde, 2022'de 7 partinin girdiği parlamento bu sefer daha da parçalanmış görünüyor. İlk projeksiyonlara göre:

• Yeni Birlik (Siliņa): ~%18-20 civarında, tek başına en büyük parti.
• Yeşiller ve Çiftçiler Birliği (ZZS): Mevcut koalisyon ortağı, ~%11-12.
• İlericiler (Progresīvie): Mevcut koalisyon ortağı, ~%9-10.
• Milli İttifak (NA): Muhalif, ~%10-11.
• Stabilite İçin! / Letonya Birinci Sırada: Popülist/sağ partisler, barajı geçmekte zorlanıyor veya düşük oranla giriyor.
• Uyum (Saskaņa) / Rus Azınlığı Partileri: 2022'de barajın altına düşmüştü; bu sefer "Stabilite İçin" listesiyle barajı aşma ihtimali değerlendiriliyor.

Mevcut "üç renkli" koalisyon (Mavi-Yeşil-Turuncu) matematiksel olarak devam edebilir durumda olsa da, Siliņa'nın "daha geniş bir mutabakat" çağrısı, Milli İttifak'ın da masaya oturması yönünde bir büyüme sinyali veriyor.

Rus Azınlığı ve Dil Politikası Kırılma Noktası

Seçimlerin en hassas ekseni, nüfusun yaklaşık %24'ünü oluşturan Rus kökenli vatandaşların (çoğu "göçmen pasaportu" sahibi, oy hakkı olmayan stateless kişiler) durumu ve okullarda Rusça eğitimin kademeli kaldırılmasıydı. Siliņa hükümeti, 2023/2024 eğitim yılından itibaren başlayan ve 2026'ya kadar uzayan tam Letonca eğitime geçiş sürecini hızlandırdı. Bu politika, Doğu Letonya (Latgale) ve Riga banliyölerinde yaşayan Rus azınlığının bir kısmında tepki çekse de, Leton ulusalcı seçmenin temel talebi olarak kaldı. Seçim gününde Daugavpils ve Rezekne gibi şehirlerde gözlemciler, düşük katılım oranları kaydetti.

Ne Olacak? Başkan Atama Süreci Başlıyor

Sonuçlar kesinleşince, Devlet Başkanı Edgars Rinkēvičs (eski Dışişleri Bakanı, NATO generel sekreteri adayı), en çok oy alan partinin liderini (muhtemelen Siliņa) yeni hükümet kurmak yetkilendirecek. Letonya anayasası göre, başbakan adayı Saeima'da güven oylaması geçmelidir. Parçalanmış parlamento yapısı göz önüne alındığında, koalisyon görüşmeleri en az 3-4 hafta sürebilir. Analistler, "azınlık hükümeti" riskinin de önüne geçmek için 4 partili geniş bir koalisyonun (Yeni Birlik + ZZS + İlericiler + Milli İttifak) en olası senaryo olduğunu öne sürüyor.

Baltık ülkelerinin en büyük ekonomisine sahip Letonya, 2026 yılında %2,8 büyüme hedefliyor ancak enflasyon (yıl içinde %1,5 seviyesine indi) ve işsizlik (%6,8) yapısal sorunlar olarak kalıyor. Yeni hükümetin ilk testi, 2027 bütçesinde savunma harcamalarını korurken sosyal harcamaları dengelemek olacak.