Macron BM'de silah ihracatını durdurdu: 'Katil' iddiasının gerçeği ve Netanyahu krizı

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 79. oturumunda yaptığı konuşmada, Gazze ve Lübnan'daki İsrail operasyonlarının anında durdurulmasını ve İsrail'e yapılan silah ihracatının askıya alınmasını çağırdı. Konuşmanın resmi tutanağına ve Elise Sarayı kaynaklarına göre Macron, İsrail için "katil" (killer) kelimesini hiçbir anda kullanmadı; ancak "çok sayıda sivilin ölümü" ifadeleriyle operasyonun yoğunluğunu sertçe eleştirdi.

Konuşmanın o anları: Silah ihracatı çağrısı ve iki devlet çözümü

Macron, 24 Eylül 2026 Perşembe günü New York'taki BM binasında yaptığı konuşmada, bölgedeki gerilimin "bütün bölgeyi alevlere vermesi" riskine dikkat çekti. Fransa lideri, "İsrail'in güvenliği, Filistinlilerin meşru haklarının ihlaliyle sağlanamaz" diyerek, çözümün yalnızca "iki devlet" vizyonundan geçeceğini vurguladı. En dikkat çeken kısım, Macron'un "Gazze'de savaşan taraflara silah teslimatlarını durdurmak" çağrısını net bir dille yapmasıydı. Bu çağrı, Fransa'nın geleneksel politika çizgisinden daha ileri bir adım olarak değerlendirildi.

Netanyahu'dan "utanç verici" tepkisi

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Macron'un konuşmasının ardından yaptığı yazılı açıklamada, Fransa Cumhurbaşkanı'nı isimsiz kalsa da "utanç verici" (disgraceful) sıfatını kullandı. Netanyahu ofisinden yapılan paylaşıma göre, "Terör örgütü Hamas'ın yanında yer almak, demokrasilerin onuruna leke sürer" denildi. İsrail Dışişleri Bakanı Israel Katz da Fransa'nın büyükelçisini çağırarak tepkıyı diplomatık kanallara taşıdı. Tel Aviv'de yetkililer, Macron'un silah ambargosu çağrısının "İsrail'in kendi kendini savunma hakkını zayıflatacağını" savundu.

"Katil" iddiası nereden çıktı? Resmi kayıt ne diyor?

Sosyal medyada ve bazı haber sitelerinde Macron'un İsrail'e "katil" dediği iddiası hızla yayıldı. Ancak BM'in resmi web sitesinde yayımlanan Fransızca ve İngilizce tam metin (transcript) incelendiğinde, Macron'un "assassin" (katil) veya eş anlamlı bir kelime kullanmadığı görülüyor. Macron, "Sivil nüfusun ödemeye mecbur kaldığı ağır bedel" ve "uluslararası insani hukukun ihlali" ifadelerini tercih etti. Uzmanlar, "katil" iddiasının, Netanyahu'nun "utanç verici" tepkisiyle birleşerek, Macron'un "silah durdur" çağrısının ağırlığını azaltmak amacıyla bir algı operasyonu olarak öne sürüldüğünü aktarıyor.

AB içindeki yalıtım riski ve Lübnan boyutu

Macron'un bu hamlesi, Avrupa Birliği içinde de çatlaklar yaratıyor. Almanya ve Çekya gibi ülkeler İsrail'e silah ihracatında kesinlikle yanında yer alırken; İspanya, İrlanda ve Slovenya, Macron'un çağrısını destekleyen bir bildiri imzaladı. Fransa Dışişleri Bakanı Stéphane Séjourné, Paris'te yaptığı basın toplantısında "Fransa, İsrail'in güvenliğine kararlı ama bu güvenlik sivil katliamla sağlanamaz" mesajını verdi. Lübnan'ın güneyindeki operasyonların yoğunlaşması ve Hizbullah hedeflenmesiyle birlikte, Macron'un çağrısının Lübnan'ın egemenliğini koruma çabasıyla da ilişkilendirildiği kaydediliyor.