Moldova-Romanya Hava Sahasında Drone Krizi: Zelenskiy Uçağı Bekletildi, NATO Müdahale Etti

Chișinău / Bukreş — Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy'in Moldova'ya yaptığı resmi ziyaret, Ukrayna'nın güney limanlarını hedef alan Rus drone saldırılarının Moldova ve Romanya hava sahalarına taşınmasıyla gölgelenildi. Son 48 saatte gerçekleşen ardışık olaylar, NATO üyesi Romanya'nın müdahale yetkisi ile NATO üyeliği olmayan ama AB üye adayı Moldova'nın savunmasızlığı arasındaki kritik boşluğu bir kez daha gözler önüne serdi.

Zelenskiy'in Uçağı Yerde Tutuldu: "Hava Sahası Güvenliği Sağlanana Kadek"

Cumartesi günü Chișinău Uluslararası Havaalanı'na inmesi planlanan Zelenskiy'in uçağı, Moldova Hava Trafik Kontrolü tarafından hava sahası üzerinde tespit edilen "gizemli hava araçları" — muhtemelen Shahed-136/131 tipi loitering mühimmatları — sebebiyle havaalanı hava sahasına girme izni verilmediği için bekletildi. Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu ile planlanan görüşmeler, uçağın güvenli inişe geçebildiği saatlerde — kaynaklara göre yaklaşık 90 dakika gecikmeyle — başlayabildi. Olay, bir devlet başkanının uçağının sivil hava sahasında bir drone tehdidi nedeniyle yerde tutulması nadir görülen bir örneği oluşturdu.

Moldova Sivil Havacılık Otoritesi (CAA) yaptığı açıklamada, Ukrayna'dan Danube Nehri vadisi rotasıyla gelen hedefsiz droneların sivil havacılık için "olası çarpışma riski" yarattığını, bu nedenle havaalanı geçici olarak kapatıldığını belirtti. Bu rotanın, Rusya'nın İzmail ve Reni limanlarını hedef alırken Moldova hava sahasını kısmen veya tamamen kullanarak NATO üyesi Romanya'nın radar örtüşmesinden kaçıp hedeflere ulaşma taktiği olduğu savunuluyor.

Romanya: F-16'lar ile Müdahale, NATO Hava Polisliği Devreye Girdi

Moldova'daki alarmın hemen ardından, Romanya Savunma Bakanlığı (MApN), kara kuvvetleri radarlarının Danube Deltası üzerindeki hava sahasında tanımladığı, kimliği belirlenmeyen bir hedefi takip etmek için NATO Hava Polisliği görevinde bulunan F-16 Fighting Falcon savaş uçaklarını havalanıştır. Resmi basın bültenine göre hedef, Romanya hava sahasını ihlal ettiği tespit edildiğinde, pilotlar görsel tanımlama ve uyarı manevraları yapmakla kalmadı, hedef sivil risk oluşturmayacak bir alana (muhtemelen Karadeniz açıkları veya boş araziler) yönlendirildikten sonra hava-hava füzesi ile ya da top atışıyla imha edildi.

Bu müdahale, Romanya'nın 2023-2024 döneminde teslim almaya başladığı F-16 blok 15 MLU envanterinin ve yer tabanlı Patriot PAC-3 / SHORAD sistemlerinin entegrasyonunun ilk "gerçek savaş" testlerinden biri olarak kaydedildi. Ancak analistler, bir drone'u düşürmek için 70-80 milyon dolarlık bir F-16 ve pahalı füzelerin kullanımının maliyet-etkinlik açısından sürdürülebilir olmadığını, Moldova ve Romanya sınır bölgesinde katmanlı bir hava savunması kalkanı (IRIS-T SLM, Skyranger vb.) ihtiyacının acil olduğunu vurguluyor.

Moldova Polisi "Oyuncak" Sandığı Drone Parçasını İndektedi

Olayların boyutunu gösteren bir diğer gelişme, Moldova Polisi Genel Müdürlüğü'nün (IGP) dün gece bir köyde (Bălți veya Cahul bölgesi civarı tahmin ediliyor) vatandaşların "oyuncak uçak" sanıp evlerine götürdükleri bir nesnenin, aslında bir Rus keşif/saldırı drone'üne (muhtemelen Orlan-10 veya Shahed parça kiti) ait olduğu tespiti oldu. Polis ekipleri, nesnenin patlayıcı madde içermediğini ama hassas optik ve telemetri ekipmanları barındırdığını, bu nedenle askeri bir nesne olarak sınıflandırıldığını ve savcılık emriyle el konulduğunu açıkladı.

Bu olay, Moldova'da askerî radar ve hava savunma sistemlerinin neredeyse sıfır olması nedeniyle, drone parçalarının ve düşen mühimmatların sivil alanlarda kontrolsüz bir şekilde düştüğünü, halkın bu tehlikeli malzemelerle temas riski altında olduğunu kanıtlıyor. Moldova Savunma Bakanı Anatol Nosatîi, geçen aylarda AB'dan talep edilen IRIS-T SLM sistemlerinin teslimatının 2027'ye kaydığını, bu arada ülkenin "göğsünün siper olduğu" gerçeğini kabul etmişti.

Danube Koridoru: Savaşın Yeni Hattı ve AB Süreci

Bu dizi olay, Rusya'nın Karadeniz'de gemileri hedef almakta zorlandığı sürece, Danube Nehri limanlarını (İzmail, Reni, Galați) ve bu limanlara giden gemi trafiğini hedef almak için Moldova ve Romanya hava sahalarını "geçiş koridoru" olarak kullanma stratejisinin bir parçası. NATO, Buharest'teki son zirvede bu koridorun güvenliği için "Gelişmiş Hava Polisliği" paketini onaylamış ancak Moldova'nın NATO üyesi olmaması, Sözleşme'nin 5. Maddesi şemsiyesinin bu ülkeyi kapsamamasına yol açıyor.

Moldova için bu kriz, haziran 2024'te başlayan AB üyelik müzakere sürecinin "güvenlik garantisi" boyutunu zorunlu hale getiriyor. Brüksel'de, Moldova'ya AB Hava Savunma Fonu (EDF) kapsamında acil hava savunma sistemleri transferi ve Romanya-Moldova radar veri paylaşım protokolünün (Link-16 uyumlu) hızlandırılması gündeme geldi. Çarşamba günü Brüksel'de yapılacak AB Dışişleri Konseyi toplantısında, Moldova'nın "askeri hareket edilemezlik" statüsünün, AB ortak güvenlik politikası çerçevesinde nasıl kırılacağı tartışılacak.

Özetle; Zelenskiy'in uçağının bekletilmesi, Romanya'nın F-16 ile drone düşürmesi ve Moldova polisinizin köyde drone parçası toplama operasyonu yapması, üç ayrı olay değil; NATO'nun doğu kanadı, AB'nin genişleme sınırı ve Rusya'nın asimetrik savaş doktrini arasında sıkışan bir coğrafyanın tek bir anlık görüntüsüdür. Moldova için hava sahası egemenliği, artık sadece bir askeri kavram değil, AB üyeliğinin bir ön şartı haline geldi.