ÖİB 2026 programını güncelledi: 7 stratejik otoyol ve köprü özelleştirme kapsamına girdi

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB), 2026 Yılı Özelleştirme Programı Değişikliği Kararı'nı Resmi Gazete'de yayımlayarak, Devlet yollarında işletme ve bakım sorumluluğu olan 7 stratejik otoyol ve köprü projesini özelleştirme kapsamına aldı. Karar ile birlikte bu varlıkların işletme hakları, BOT (Yap-İşlet-Devret) ve TOA (İşletme Hakları Satışı) modelleriyle blok halinde ihale edilecek.

Programa giren varlıklar ve tahmini yatırım hacmi

Başkanlık açıklamasına göre programa dâhil edilen varlıklar; Kuzey Marmara Otoyolu'nun Kinali-Balıkesir kesimi (7. Etap), Gebze-İzmir Otoyolu'nun tamamlanmış kesimleri, Ankara-Niğde Otoyolu, Mersin-Adana-Gaziantep (MAG) Otoyolu'nun KGM sorumluluğundaki bölümü, Boğaziçi Köprüsü (15 Temmuz Şehitler), Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve Osmangazi Köprüsü'nün işletme hakları yenileme/blok satış kalemleri olarak öne çıkıyor. Sektör kaynaklarının yaptığı ön değerlendirmelerde, bu portföyün toplam işletme hakkı bedeli ve yatırım tamamlaması dahil tahmini ekonomik hacmin 350-400 milyar TL bandında seyredebileceği öngörülüyor.

İhale modeli: Trafik garantisi ve ödeme mekanizması

ÖİB yetkililerinden edinilen bilgiye göre ihalelerde "Kullanıcı Ödemeli" modeli temel alınacak; ancak yatırımcı riskini azaltmak adına belirli bir trafik garantisi (Minimum Kazanç Garantisi) öngörülüyor. Garanti seviyesi, projenin risk profiline göre %60-70 aralığında değişkenlik gösterecek. Ödemeler TL cinsinden yapılacak, enflasyon endeksi (ÜFE/TÜFE karışık) ile endekslenmesi planlanıyor. Bu yapı, 2023-2024 dönemindeki BOT ihalelerinden farklı olarak, döviz kuru riskini idareye bırakmak yerine paylaştırma yönünde tasarlanmış.

Geçiş ücretleri ve vatandaş etki analizi

Programın en merak edilen boyutu olan geçiş ücretlerinde, mevcut KGS/HGS tarifelerinin ihale şartnamesinde "taban fiyat" olarak belirlenmesi, zamların ise sadece endeksleme ile sınırlanması hedefleniyor. Ancak yatırımcıların getiri beklentilerini karşılamak adına, şartnamelerde "hizmet kalitesi" ve "kapasite artırımı" (şerit genişletme, akıllı yol sistemleri) koşulları konulacak. Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) kaynakları, bu yapının uzun vadede yolcu başına maliyeti düşüreceğini, kısa vadede ise endeksle hareket edeceğini belirtiyor.

Piyasa alıcısı kim? Yabancı fonlara kapı mı aralanıyor?

Önceki dönemlerdeki BOT ihalelerinde (Kuzey Marmara, Gebze-İzmir) ağırlıklı olarak yerel holdinglerin (Rönesans, Makyol, Nurol, Kolin, Kalyon vb.) konsorsiyum kurduğu gözlemlenmişti. Bu seferki blok satış büyüklüğü ve TL tabanlı ödeme yapısı, yabancı altyapı fonları (Macquarie, Meridiam, Cintra, Ardian vb.) için de cazip bir giriş kapısı oluşturuyor. ÖİB, ihale şartnamesinde "yerli ortaklık zorunluluğu" (%25-30 pay) tutarak teknoloji transferi ve yerel işgücü kullanımını teşvik edecek.

Süreç takvimi: İlk ihale sonbahar hedefleniyor

Başkanlık yol haritasına göre; şartname taslakları ve mali modeller Ağustos sonu - Eylül başında paydaş görüşmelerine sunuldu. Resmi ihale ilanlarının Ekim 2026 ayı içinde yapılması, teklik alımının yıl sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor. Bu takvim, 2027 Merkez Bütçesi gelir tahminlerine doğrudan beslenecek nitelikte.