Orta Doğu Savaşı: G7 Zirvesi'nde Silah Bırakma İnisiyatifi ve Saha Gelişmeleri

Orta Doğu'da 7 Ekim 2023'ten itibaren devam eden çatışmalar, 13 Eylül 2026 itibarıyla neredeyse üç yıl süren bir süreçte hem askeri hem de diplomatik boyutuyla kritik bir evreye girdi. İsrail'in Gazze Kuzeyi'nde ve Rafah çevresinde sürdürdüğü operasyonler, Lübnan sınırında Hizbullah ile aralıklı çatışmalarla birleşirken, uluslararası diplomasi yeni bir hamle arayışına girdi.

Diplomatik hamle: G7 Zirvesi ve Türkiye'nin rolü

İtalya'da gerçekleşen G7 Zirvesi'ne Cumhurbaskanı Recep Tayyip Erdoğan'ın davet edilmesi, Batı blokunun bölgeye yaklaşımında stratejik bir değişiklik sinyali olarak okunuyor. Zirve sonrası yapılan açıklamalarda, iki devlet çözümü temelli kalıcı bir barış mimarisine ve Gazze'ye insani yardım koridorlarının anında açılmasına odaklanıldı. Türkiye, Haması "terör örgütü" olarak tanımlayan Batılı müttefiklerle, Filistin'in meşru temsilciliği ve Gazze'nin stratejik geleceği üzerindeki farkları giderme çabası içinde "arapeyici" konumunu koruyor.

Saha güncellemesi: Kuzey Gazze ve esir müzakereleri

İsrail Savunma Kuvvetleri (TSK), son haftalarda Cibalya ve Beit Lahiya bölgelerinde "terör altyapısının yeniden kurulmasını engellemek" amacıyla yenilenen operasyonlar başlattı. Birleşmiş Milletler verilerine göre çatışmalarda ölen Filistinli sayısı 40 bini aşkına çıktı; yaralananlar 90 bin sınırını aştı. İsrail tarafında 7 Ekim saldırıları ve sonrası operasyonlarda ölen asker ve sivil sayısı resmi rakamlarla 1.500'ü buluyor. Gazze'de hâlâ yaklaşık 100 esirin hayatının tehlikede olduğu, Katar, Mısır ve ABD aracılığıyla sürdürülen dolaylı müzakerelerde "silah bırakma süresi" ve "esir-tutuklu takası" oranları üzerinde uzlaşı sağlanamadığı bildiriliyor.

Bölgesel riskler: Lübnan, Kızıl Deniz ve İran gölgesi

Kuzeydeki Lübnan sınırında Hizbullah'ın roket atışları ve TSK'nin karargah hedefleri üzerindeki hassas vurmaları, çatışmanın tam ölçekli bir savaşa taşma riskini canlı tutuyor. Kızıl Deniz'de Yemen merkezli Huti militanların ticaret gemilerine yönelik saldırıları, küresel lojistikte maliyet artışına neden oluyor. ABD, bölgeye Flugzeugträger battalgruplarını ve ek防空 sistemlerini dağıtarak İran'ın "bölgesel vekilleri" üzerinden sürdürdüğü aşikar destek yapısını dengelemeye çalışıyor.

İnsani kriz ve yeniden yapılanma perspektifi

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve UNRWA raporları, Gazze'de su, gıda ve tıp malzemesi erişiminin "kırılma noktasında" olduğunu vurguluyor. Zirveye katılan liderler, savaş sonrası Gazze'nin yönetimi ve yeniden yapılanması için "Filistin otoritesine dayalı, uluslararası denetimli bir fon" önerisi üzerinde uzlaştı; ancak İsrail'in güvenlik kaygıları ve Haması silahsızlandırma şartı bu mekanizmanın operasyonel hale gelmesini geciktiriyor.

Gelecek hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda alınacak kararın ve G7'in takip komitesinin raporunun, silah bırakma sürecinin kaderini belirleyeceği öngörülüyor.