Para Piyasası Fonlarına %10 Stopaj: Net Getiri Ne Kadar Düştü?

Resmi Gazete'de 30 Aralık 2023 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararnamesi (Karar No: 7842) ile para piyasası fonları ve portföylerinin en az yüzde 50'sini devlet iç borçlanma araçları (DIBA) oluşturan esnek fonlar için, gerçek kişilerin elde edecekleri kazançlar üzerinden kesilecek stopaj oranı %0'dan %10'a yükseltildi. Düzenleme 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren işleme girmiş, yılın ilk işlem gününde fon birim pay değerlerine yansıtılmıştır.

Yeni Düzenlemenin Kapsamı ve Hedefi

Değişiklik, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tanımına göre "Para Piyasası Fonu" statüsündeki fonların yanı sıra, portföy sınırları esnek fonlar arasında DIBA ağırlıklı olanları da kapsıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı kaynakları, düzenlemenin amacının vadeli mevduat ile fon getirileri arasındaki vergi arbitrajını kapatmak, kaynağa stopaj yoluyla verimliliği artırmak ve bütçe gelirlerini desteklemek olduğunu belirtiyordu. Kurumlar vergisi mükellefleri (tüzel kişiler) bu değişiklikten etkilenmedi; onlar için fon kazançları kurumlar vergisi matrahına katılıp geçici vergi ödenekli olarak işlem görmeye devam ediyor.

Net Getiri Hesabı Nasıl Değişti?

Uygulama teknik olarak şöyle işliyor: Fon yönetim şirketleri, her işlem günü fonun brüt getirisini hesaplarken, gerçek kişilere ait paylar için günlük stopaj kesintisi (brüt getiri x %10) birim pay değerinden düşüyor. Yatırımcı elindeki birim pay sayısı değişmez, ama birim pay değeri brüt getirinin %90'ını yansıtan net seviyeye çekiliyor. Yıl sonunda tahliye edilirse ek kesinti yok; stopaj "kesin kesinti" niteliğinde olduğu için gerçek kişi yatırımcısı ayrıca gelir vergisi beyannamesi vermek zorunda kalmıyor.

Örneklemek gerekirse; bir para piyasası fonunun yıllık brüt getirisi %50 seviyesindeyse, stopaj sonrası net getiri yaklaşık %45 civarına geriliyor. Bu, enflasyonist ortamda reel getiriyi hesaplarken artık brüt değil, net oranın referans alınması gerektiğini gösteriyor.

Vadeli Mevduat ve Alternatiflerle Kıyaslama

Stopaj uygulamasından önce para piyasası fonları, %0 stopaj avantajıyla 1 aylık vadeli mevduat faizlerinden (bankaların duyurduğu oranlar) genellikle 1-2 puan üstünde net getiri sağlıyordu. %10 stopaj bu farkı daralttı. Ancak fonların günlük likidite, otomatik bileşik faiz (günlük kapanışta birim pay değerine yansıtılan getiri) ve portföy çeşitliliği (hazine bonosu, tahvil, repo, banka borçlanma araçları) avantajları hâlâ geçerli. Bankaların vadeli mevduat faiz teklifleri ile fonların son 30-90 günlük net yıllık getirileri günlük takip edilerek karar verilmesi öneriliyor.

Yatırımcıların Değerlendirme Kriterleri

• Fon Türü Ayrımı: Sadece "Para Piyasası Fonu" etiketi taşıyanlar değil, portföyünün %50'si üzeri DIBA olan "Esnek Fonlar" da kapsamda. TeFAS'tan fon bilgi formunda "Stopaj Oranı" satırı %10 olarak görülebiliyor.
• Yabancı Paylı Fonlar: Portföyünde yabancı paylı fon bulunduran para piyasası fonlarında, o kısım için farklı stopaj oranları (genelde %10 veya DTT'ye göre) işleyebiliyor; fon yönetim şirketinin aylık raporları incelenmeli.
• Kayıp Yılı Etkisi: 2024 yılı içinde fon değiştiren yatırımcılarda, stopaj kesintili dönemde elde edilen zararlar, aynı yıl içinde stopaj kesintili fonlardan elde edilen kârlardan düzeltilmeye tabi (Vergi Usul Kanunu Geçici Madde 67).

Özetle; %10 stopaj para piyasası fonlarını "kârsız" hale getirmedi, ancak net getiri vadeli mevduatla rekabet seviyesine çekti. Yatırımcı için kritik ayrım; bankanın teklif ettiği vadeli mevduat faizi ile fonun stopaj sonrası net yıllık getirisi arasındaki güncel farkın takibi ve likidite ihtiyacının (günlük tahliye imkânı) dengelenmesinden geçiyor.