Pezeshkian, Pashinyan'a ABD suçlarını anlatan kitabı hediye etti: 'Dünya bilmeli'

NEW YORK — İran Cumhurbaşkanı Masud Pezeshkian, Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu toplantıları kapsamında New York'ta yaptığı ziyaretlerde Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile iki yüzlü görüşme gerçekleştirdi.

Görüşmenin en dikkat çeken anı, Pezeshkian'ın Paşinyan'a "ABD'nin İran Halkına Karşı İşlediği Suçlar" başlıklı, fotoğraflı ve belgelere dayalı resmi kitabı hediye etmesi oldu. İran Başkanlığı kaynakları, kitabın ABD yönetimlerinin 1953 darbesinden yaptırımlara, havacılık kazalarından nükleer anlaşma ihlallerine kadar uzanan politikalarını "uluslararası hukuk ve insan hakları ihlali" çerçevesinde belgelediğini belirtti.

Pezeshkian, kitap hediyesini verirken "Dünya, tek egemenlik arayışının yarattığı acıları ve zulmü bilmeli" dedi. Paşinyan ise hediye için teşekkür ederek, iki komşu ülkenin tarihsel bağlarını ve bölgesel istikrar için işbirliğinin derinleşmesi gerektiğini vurguladı.

Bölgesel güvenlik ve ekonomik koridorlar masada

İki lider arasındaki kapalı görüşmede, İran-Ermenistan sınır kapılarının tam kapasitede çalıştırılması, enerji swap anlaşmalarının genişletilmesi ve Kuzey-Güney Uluslararası Kuzey Koridoru'nun (İNSTC) operasyonel hızlandırılması ana gündem maddeleriydi. Pezeshkian, "İran, Ermenistan'ın güvenliğini ve toprak bütünlüğünü desteklemeye devam edecek" diyerek, bölgedeki üçüncü taraf müdahalelerine karşı ortak bir duruş izlendiğini sinyalle verdi.

Diplomatik gözlemciler, kitabın hediye edilmesinin, Batı odaklı yapılarla aralarını açmaya çalışan Ermenistan'a yönelik "ortak tarihsel acı ve direniş" kimyasını güçlendirme stratejisi olduğunu kaydediyor. İran, son dönemde Güney Kafkasya'da Türkiye-Azerbaycan eksenine karşı denge unsuru olarak Ermenistan ile askerî ve istihbarat işbirliğini artırdı.

Kitapta ne var? Resmi anlatım "belge" üzerinden

İran Kültür ve İslamik Rehberlik Vakfı'nın hazırladığı ve Başkanlık'ın resmi dillerde (Farsça, İngilizce, Arapça, Rusça, Fransızca, İspanyolca) yayımladığı kitap; 1953'te CIA-MI6 orkestrasyonsuyla gerçekleştirilen 28 Mordad Darbesi, 1980-88 İran-Irak Savaşı'nda ABD'nin Saddam rejimine kimyasal silah bileşeni tedariki ve istihbarat desteği, 1988'de Iran Air 655 uçağının USS Vincennes tarafından vurulmesi, 2015 Nükleer Anlaşma'dan (JCPOA) tek taraflı çıkış ve "Maksimum Basınç" kampanyası döneminde ilaç ve gıda ihracatını engelleyen bankacılık yaptırımları gibi konuları resmi arşiv belgeleriyle işliyor.

Pezeshkian, Ağustos 2024'te başkanlık koltuğuna oturduğunda da bu kitabın kopyalarını Tayyip Erdoğan, Vladimir Putin ve Şeyh Temim bin Hamad es-Sani dahil dünya liderlerine göndermişti. New York'taki bu jest, İran dış politikasının "haksızlığa karşı evrensel bir dille direniş" anlatımını sürdürdüğünün göstergesi olarak okunuyor.