Robert Habeck'in Siyasi Mirası: Seçim Çöküşü, Gazze Çıkarışı ve Yeşiller'in Kaderi

Berlin — Almanya'nın son on yılın en belirleyici yeşil siyasetçisi Robert Habeck, Şubat 2025 federal seçimlerinde partisinin tarihsel düşüşüyle yüzleşip siyasi ilk çizgiden ayrıldığında, arkasında sadece bir seçim yenilgisi değil; iklim politikasında kök değişim vaadi, bir koalisyonun çöküşü ve uluslararası arenada Almanya'nın "Staatsräson" (devlet nedeni) doktriniyle uluslararası hukuk arasındaki çatlakları yerleştiren bir Gazze çıkarışı bırakmıştı.

Seçim Gecesi Çöküşü ve "Sorumluluk" Çıkarışı

23 Şubat 2025'teki 연방 seçimlerinde Yeşiller (Bündnis 90/Die Grünen), 2021'in %14,8'inden gerileyerek %11,6 ile 85 milletvekili kontenjanına kilitlendi. Habeck, başbakan adaylığı yaptığı bu seçimde partinin "orta sınıf yeşilliği" eleştirisi alan kampanyasının, ısınma pompası yasası (GEG) ve ekonomik durgunluk tepkisiyle eridiğini kabul etti. Seçim gecesi ARD'de "Bu sonuç benim sorumluluğum" diyerek parti ortak liderliğini ve bakanlıktan ayrılacağını, milletvekilliği koltuğunu da bırakacağını ilan etti. Bu jest, Alman siyasetinde nadir görülen "siyasi sorumluluk" örneği olarak yorumlandı ancak parti tabanında "savaşılmadan teslim olundu" tepkisini de doğurdu.

Gazze'de "Savaş Suçu" İddiası ve Diplomatik Deprem

Habeck'in en radikal ve maliyetli hamlesi, Ekim 2023'ten itibaren Gazze Savaşı bağlamında geldi. Federal Ekonomi ve İklim Bakanı olarak yetkisi dışında kalan dış politikada, Kasım 2023'te bir röportajda ve ardından Bundestag'de; İsrail'in Gazze'deki operasyonunun "uluslararası insani hukuk ihlalleri" ve "savaş suçları" unsurları taşıdığını, BM ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC) delillerini incelemesi gerektiğini söyledi. Bu açıklama, Scholz Hükümeti'nin "İsrail'in güvenliği Almanya'nın devlet nedenidir" (Staatsräson) çizgisiyle çarpıştı. Dış Bakanı Annalena Baerbock ile gerilim yarattı, İsrail Büyükelçisi Ron Prosor'un sert tepkisini çekti ve Almanya'daki Yahudi toplumu örgütlerinden "ihanet" suçlamalarına yol açtı. Habeck daha sonra "İsrail'in varlık hakkı sorgulanamaz" diyerek dengeyi kurmaya çalışsa da, bu çıkış Alman yeşil hareketinin tarihî İsrail yanlısı çizgisindeki kırılma anı olarak kaydedildi.

İklim Bakanı Olarak Miras: Köyden Şehre Geçişin Maliyeti

2021-2025 arası Ekonomi ve İklim Bakanlığı (BMWK) döneminde Habeck, "En büyük serbestlik, fosil bağımlılıktan kurtulmaktır" mottosuyla hareket etti. Temel başarıları şunlardı: 2030'a kadar yenilenebilir elektrik payını %80'e çıkarma hedefi yasalaştırıldı, lüks kömür (Lignite) çıkışı 2038'den 2030'a çekildi (Rheinisches Revier için), LNG terminalleri (Wilhelmshaven, Lubmin) rekor sürede devreye sokularak Rus gazı bağımlılığı kırıldı. Ancak ısınma pompası zorunluluğu getiren Bina Enerjisi Yasası (GEG), kırsal ve düşük gelirli kesimlerde "Yeşiller fakirleri soğutuyor" algısını yarattı. 2024 sonu bütçe krizinde (Haushaltskrise) İklim ve Dönüşüm Fonu'ndan (KTF) 60 milyar Avro boşluğu ortaya çıkınca, Habeck'in "büyümeyen ekonomide iklim koruması" modeli koalisyon içinde (SPD, FDP) çatlaklara yol açtı.

Yeşiller'in "Habeck Sonrası" ve Yeni Liderlik

Habeck'in ayrılmasıyla başlayan parti kongresi sürecinde (Eylül 2025), Yeşiller yeni ortak liderler olarak Franziska Brantner ve Felix Banaszak'ı seçti. Yeni çift, partiyi "halk partisi" kimliğine geri çekmek, kırsal alanları kazanmak ve iklim politikasını "sosyal adalet" ekseninde yeniden yazmakla görevli. Anketlerde (INSA/Forsa, Ekim 2026) parti %10-11 bandında seyrederken, Habeck boşluğunun doldurulup doldurulamayacağı tartışılıyor. Partinin sağ kanadı (Realo), Habeck'in ideolojik katılığını eleştirirken sol kanadı (Fundis), Gazze duruşunu takip etmediği için eleştiriyor.

2026 Ekim'de Habeck: Felsefeye Dönüş mü, Gölge Kabine mi?

13 Ekim 2026 itibarıyla Robert Habeck, Lübek'teki aile evinde yaşarken; Flensburg Avrupa Üniversitesi'nde misafir öğretim üyesi olarak "Demokrasi ve Ekolojik Dönüşüm" seminerleri veriyor. 2026 baharında yayımlanan anıları "Wer wir sein könnten" (Kim Olabilirdik) kitabı, Spiegel bestseller listesinin tepesine oturdu. Siyasi danışmanlık yapmadığını, herhangi bir lobi kuruluşuna veya kuruma bağlı olmadığını vurgulayan Habeck, ara sıra ZDF "Maybrit Illner" veya "Lanz" programlarında uzman yorumcu olarak görünüyor. Yeşiller'in yeni liderliği ile "danışmanlık hatları" açık tutuyor ancak "operatif politika bitti" mesajı veriyor. Mirası, 2030 iklim hedeflerinin (1990'a göre %65 emisyon azaltma) gerçekçi olup olmadığı tartışmasıyla ölçülmeye devam ediyor.