Rusya'daki Akaryakıt Krizi Orta Asya'yı Vurdu: Kırgızistan'dan Acil Yardım Çağrısı

Rusya'nın petrol işleme kapasitesinin dörtte birinden fazlasının Ukrayna saldırılarıyla devre dışı kalması, bölgedeki enerji dengelerini altüst etti. Rusya'daki yakıt kıtlığı nedeniyle Orta Asya pazarları sarsılırken, benzin ihtiyacının %90'ını Rusya'dan karşılayan Kırgızistan, yakıt tedarikini güvence altına almak için Kazakistan, Belarus, Azerbaycan, Özbekistan ve Türkmenistan'dan acil yardım talep etti.

Kırgızistan ve Özbekistan'da Yakıt Alarmı

Kırgızistan Petrol Ticareti Derneği tarafından yapılan açıklamada, Rusya'dan gelen sevkiyatlardaki kısıtlamalar ve mevsimsel talep artışı nedeniyle ülkede Ai-95 ve Ai-98 tipi benzinlerde ciddi bir açık oluştuğu belirtildi. Bu durum üzerine Kırgızistan Enerji Bakanlığı, fiyatların kontrol altına alınması için devlet düzenlemelerini devreye soktuğunu duyurdu.

Krizin etkileri Özbekistan'da ise fiyat artışları şeklinde görüldü. Bloomberg'in aktardığı verilere göre, Haziran ayı başından itibaren Özbekistan emtia borsasında Ai-92 benzin fiyatları %11,8 oranında yükseldi. Ayrıca, Moskova'nın 30 Mayıs'da yürürlüğe koyduğu jet yakıtı ihracat yasağı nedeniyle Uzbekistan Airways, Rusya'ya gerçekleştireceği bazı uçuşları iptal etmek zorunda kaldı.

Kazakistan Sınır Kontrollerini Sıkılaştırdı

Bölgenin en büyük petrol üreticisi olan Kazakistan, iç piyasasını korumak ve spekülatörlerin Rusya'ya yakıt sevkiyatı üzerinden haksız kazanç sağlamasını önlemek için radikal önlemler aldı. Başbakan Oljas Bektenov'un talimatıyla, belirli petrol ürünlerinin demiryolu ile ihracatı yasaklanırken, sınır geçişleri günde tek seferle sınırlandırıldı.

Üretim Kayıpları ve Lojistik Çöküş

Savaşın etkileri sadece ticareti değil, üretimi de vurdu. Kazakistan'ın petrol üretiminin yaklaşık %10'unu karşılayan Karachaganak sahasındaki üretim, Haziran sonunda %25'ten fazla azaltıldı. Bunun nedeni, sahadan çıkan gazın işlendiği Rusya'daki Orenburg fabrikasının Ukrayna dron saldırıları sonrası faaliyetlerini durdurması oldu.

Rusya'nın kendi iç piyasasındaki fiziksel yakıt eksikliği nedeniyle, Avrasya Ekonomik Birliği üyelerine yönelik formal ihracat izinleri olsa dahi sevkiyatların yapılamadığı, Rusya'nın aksine Belarus ve Hindistan'dan ek yakıt satın almak zorunda kaldığı bildirildi.