Şamil Tayyar 'erken yerel seçim' kartını masaya yattırdı: "Tartışmayı bitirecek çözüm bu"

AKP Ankara Milletvekili Şamil Tayyar, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda erken yerel seçim gündemini yeniden açıp, "Tartışmayı da kavgayı da bitirecek en radikal, bir o kadar sonuç alıcı çözüm olur kanaatindeyim" değerlendirmesinde bulundu. Tayyar'ın önerisi, 31 Mart 2024 yerel seçimlerinden sonraki süreçte belediyelerde yaşanan yönetim tartışmaları ve güvenlik soruşturmaları arka planında, iktidar ve muhalefet çevrelerinde farklı yorumlara kapı araladı.

Anayasa ne diyor: Yerel seçimler nasıl erken yapılır?

Tayyar'ın "radikal çözüm" tanımının meşruiyet kazanması için Anayasa'nın 67. ve 127. maddelerindeki engellerin aşılması gerekiyor. Mevcut Anayasa'ya göre yerel yönetimlerin seçim süresi 5 yıldır. Bu süreyi kısaltmak veya erken seçime gitmek sadece Cumhurbaşkanı'nın kararıyla mümkün değil. 67. Madde'de "Genel seçimler... beş yılda bir yapılır" hükmü yerel yönetimler için de 127. Madde ile referans alınmıştır. Erken yerel seçimin yolu, ya Anayasa değişikliği (360 oy ile referansuma, 400 oy ile doğrudan) ya da Parlamento'nun kendini feshederek erken genel seçime gitmesi (bu da yerel seçimleri tetikler) şeklinde iki ana senaryodan geçiyor.

360 oy eşiği ve siyasi aritmetik

Mevcut Parlamento aritmetiğinde AKP ve MHP ittifakının tek başına 360 oy eşiğini geçmesi zor. Bu nedenle Tayyar'ın önerisi, ya ana muhalefet partisi CHP'nin bu süreci desteklemesi ya da süreçin genel seçimlere bağlanması anlamına geliyor. CHP Genel Başkanı Özgür Özel, 2024 seçimleri sonrası yaptığı açıklamalarda "erken seçim gündemimizde yok" demiş, belediye başkanlarının görev yapmalarını savunmuştu. Bu tablo, Tayyar'ın önerisinin şu an için "siyasi mesaj" ötesinde somut bir prosedür başlatma gücü taşımadığını gösteriyor.

Belediyelerde "kayıtsızlık" iddiaları ve güvenlik süreci

Önerinin arka planında, özellikle İBB'de yaşanan tender ve ihale soruşturmaları, kayyum atamaları ve güvenlik operasyonları yer alıyor. Tayyar, paylaşımında "belediyelerde yaşanan kayıtsızlıkların" gündeme geldiğini vurgularken, bu sürecin hukuki çözümünün yargı yollarıyla uzun süreceğini, siyasi çözümün ise sandıkta aranması gerektiğini ima etti. Hukukçular ise, belediye başkanlarına karşı yürütülen soruşturmaların sonucunda kayyum atamasının (Anayasa M. 127) yeterli bir mekanizma olduğunu, erken seçimin ise "siyasi bir tercih" olduğunu kaydediyor.

Geçmişteki örnekler: 1989 ve 2019 deneyimleri

Türkiye'de erken yerel seçimi tecrübesi sınırlı. 1989'da Anayasa değişikliğiyle yerel seçimler bir yıl erken (26 Mart 1989) yapılmış, ANAP'ın oyları düşmüştü. 2019'da ise İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimleri YSK kararıyla tekrarlatılmıştı; bu da "erken seçim" değil, "yeniden seçim" kategorisindeydi. Tayyar'ın atıfta bulunduğu "radikal çözüm", 1989 modeline yakın bir Anayasa değişikliği sürecini işaret ediyor.

AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, son dönemde "istikrar" ve "yılın geri kalanında reformlar" vurgusu yaparak erken seçim gündemini doğrudan beslememeye çalışıyor. Tayyar'ın bu önerisinin, parti içi bir "balon doldurma" girişimi mi yoksa üst yönetimle koordineli bir "test balonu" mu olduğu, gelecek haftalar Parlamento gündemini belirleyecek.