Trump, Bombardier için Kanada'ya üretim şartı koydu: ABD pazarı kapatma tehdidi

ABD Başkanı Donald Trump, Kanada'nın önde gelen uçak üreticisi Bombardier Inc. hakkında sert bir duruş sergileyerek Kuzey Amerika ticari ilişkilerinde yeni bir kriz çığır açtı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Bombardier'in ABD pazarına erişimini, şirketin uçaklarını ABD topraklarında üreteğine bağlayan bir kararın gündeme geldiği belirtildi.

Trump, "Amerikan işçilerini koruma" ve "adaletsiz ticaret uygulamalarını sona erdirme" gerekçesiyle, Bombardier'in C Serisi (şimdi Airbus A220 olarak bilinen) uçaklarının ABD'de satılabilmesi için son montaj ve üretimin ABD tesislerinde gerçekleşmesini istediğini vurguladı. Bu talep, 2017-2018 döneminde Boeing'in şikayeti üzerine ABD Ticaret Bakanlığı'nın Bombardier'e yüzde 300'lere varan anti-damping vergisi kararıyla başlayan sürecin, yeni bir yönetim döneminde farklı bir mekanizmayla canlanması olarak değerlendiriliyor.

Ottawa'dan gelen ilk tepkilerde Kanada Hükümeti, bu yaklaşımın Kuzey Amerika Serbest Ticaret Antlaşması (USMCA) ruhuna aykırı olduğunu ve karşılıklı yatırım akışlarını riske attığını belirtti. Bombardier yönetimi henüz resmi bir bildirim yapmamakla birlikte, şirketin Alabama'daki Airbus ortaklığı tesislerindeki mevcut üretim kapasitesinin bu talep karşılanabilirliği açısından tartışılacağı öngörülüyor.

Ticari savaşın yeni boyutu: Üretim yerleşimi şartı

Geçmişte anti-damping ve kontrvail vergileri aracılığıyla yürütülen süreçten farklı olarak, bu sefer doğrudan "yerli üretim zorunluluğu" gündeme gelmesi, proteksiyonist politikanın daha yapısal bir boyuta evrildiğinin işaretleri arasında sayılıyor. Uzmanlar, bu hamlenin sadece Bombardier'i değil, ABD pazarına girmek isteyen tüm yabancı üreticilere yönelik bir ön例 (presedent) oluşturma riski taşıdığını kaydediyor.

Kanada tarafında Chrystia Freeland'ın hâlâ dışişleri bakanlığı veya ilgili portfolyoda yer alıp almadığı belirsiz olsa da, Kanada Ticaret Bakanlığı kaynakları "karşılıklı ve orantılı tedbirler" hazirlandığını sızdırdı. Otomotiv, ahşap ve alüminyum sektörlerinde geçmişte yaşanan geri tepme senaryolarının havacılığa taşınıp taşınmayacağı, önümüzdeki haftalarda şekillenecek diplomatikan görüşmelerle netleşecek.