Trump Rusya ile madde anlaşmasını açıkladı, Zelenskiy: 'Putin'e hediye'

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada Rusya Federasyonu ile nadir toprak elementleri ve stratejik mineraller konusunda kapsamlı bir işbirliği protokolü imzalandığını duyurdu. Anlaşma, Moskova'nın global arz zincirlerindeki baskısını artırmayı ve ABD'nin Çin bağımlılığını azaltmayı hedeflediği belirtilirken, Kiev'den gelen ilk tepki süreci krizleştirdi.

Zelenskiy: "Müzakere masasını boşaltan bir hamle"

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, gece yarısı yaptığı video adresinde anlaşmayı "Vladimir Putin'e sunulmuş en büyük diplomatik hediye" olarak tanımladı. Zelenskiy, "Bu imza, Rusya'nın işgal ettiği Doneck ve Luhansk yöresindeki zengin maden yataklarının meşru bir ticaret malı gibi sunulması demektir. Bu, barış için değil, savaşı finanse etmek için yapılan bir yatırımdır" ifadelerini kullandı. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı da anlaşmanın uluslararası hukuku ve Ukrayna'nın egemenliğini ihlal ettiğini belirterek, ortaklarıdan bu süreci tanımamayı çağırdı.

Anlaşmanın içeriği ve stratejik hesaplar

Beyaz Saray yetkililerinden edinilen bilgiye göre protokol, Rusya'nın nikel, kobalt ve lityum gibi kritik minerallerin ihracatında ABD şirketlerine öncelikli erişim sağlamasını öngörüyor. Karşılığında Washington, ilgili sektörlerdeki bazı teknoloji transfer kısıtlamalarını gevşetme ve finansal kanalları açma konusunda "adım atma niyeti"ni bildirdi. Analistler, Trump yönetiminin "Amerika Birinci" doktrini çerçevesinde, Ukrayna'daki askeri yardımı kısmak için Rusya ile ekonomik bir uzlaşma zemini hazırladığını öne sürüyor.

Avrupa Birliği'den "tek taraflılık" uyarısı

Brüksel'den gelen ilk resmi tepkide, AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi anlaşmanın "ortak transatlantik stratejisi zayıflatıyor" ve "Rusya'nın savaş ekonomisine ömür veriyor" olarak değerlendirildi. AB, Ukrayna ile imzalanan kendi stratejik ortaklık anlaşmasının ve madde protokolünün bu gelişmeyle gölgelenmemesi için diplomatik çabaları artıracağını sinyali verdi. NATO Generel Sekreteri de ittifak içi biristiraklığın derinleşmemesi için görüşmelere başladıklarını açıkladı.