Trump, Rusya yaptırımlarını askıya alarak 'diplomatik kırılma' sinyali verdi: Enerji ve bankacılık hedefte

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya'ya yönelik olarak 2022'den beri kademeli olarak genişletilen yaptırım rejiminin en kapsamlı gevşetilmesi kararnamesini imzaladı. Beyaz Saray'dan yapılan resmi açıklamada, "Ukrayna'daki çatışmanın kalıcı bir barışla sona erdirilmesi sürecine güven inşası adına" atıldığı belirtilen kararla, özellikle enerji ithalatına ve büyük devlet bankalarına yönelik ikincil yaptırımların 180 günlük bir süre için askıya alındığı açıklandı.

Hangi yaptırımlar etkileniyor?

Hazine Bakanlığı (Treasury) yetkililerinin aktardığına göre, kararın kapsamına giren en kritik unsurlardan biri, Rusya ham petrol ve rafine ürün ithalatına izin veren "Genel Lisans 8H"nın genişletilmesi. Bu hamle, Avrupa Birliği'nin hâlâ devam eden ithal kısıtlamalarına paralel bir esneklik sağlarken, Rusya'nın deniz yolu ile petrol satışını kolaylaştıracak. Ayrıca Sberbank ve VTB gibi sistematik olarak önemli bankaların SWIFT'ten çıkarılmasına ve varlık dondurmasına yol açan direktiflerin uygulanması da bu süreçte durduruldu.

Neden şimdi? Diplomatık sürecin arka planı

Karar, geçen hafta Riyad'da gerçekleşen ve Trump'ın özel elçisi Steve Witkoff'un da katıldığı Rusya-Ukrayna dolaylı görüşmelerinin ardından geldi. Beyaz Saray çevreleri, Putin'in "kesin ateşkesi" konusunda yazılı taahhüt vermesi karşılığında bu adımın atıldığını, ancak "anlık geri alma" (snapback) mekanizmasının korunduğunu vurguluyor. Kongre'nin çift partili bir kısmı ise bu hamleyi "Moskova'ya erken bir zafer hediyesi" olarak nitelendirirken, yönetim "esneklik, teslimiyet değil" diye cevap veriyor.

Piyasalardaki ilk etki: Petrol geriledi, rublde toparlanma

Haberin yayılmasıyla birlikte Brent ham petrol fiyatı hacimli işlemlerde barlık başına 3 dolar üzerinde gerileyerek 78 dolarlara yaklaştı. Moskova Borsası (MOEX) endeksi açılışta yüzde 2'nin üzerinde değer kazandı. Rubel, dolar karşısında yaklaşık 92 seviyelerinden 89 seviyelerine doğru güçlendi. Analistler, gevşetimenin kalıcı olmaması halinde bu hareketin teknik bir düzeltmeyle sınırlı kalabileceğini öngörüyor.

Kiev ve Brüksel'den sert tepki: "Güven ihlali"

Zelensky, gece salı yayınlanan video mesajında, ABD'nin tek taraflı kararı "ortak güvenlik mimarisini zayıflatıyor" diyerek, Avrupa ittifaklarının da bu hamleyi desteklememesi gerektiğini çağırdı. AB Dış Politika Başkanı Kaja Kallas ise "AB yaptırım rejimi değişmeden devam edecek, ancak ABD hamlesi birliğin işbirliğini zorlayacak" ifadelerini kullandı. Almanya ve Polonya dışişleri bakanları, Brüksel'de acil bir toplantı talep etti.

Geri sayım başladı: 180 günlük test süreci

Yönetmelik gereği, askıya alma kararı 180 gün geçerli olacak. Bu süre zarfında Rusya'nın ateşkes şartlarına uyması, askeri birimleri çekmesi ve uluslararası denetçilere erişim sağlaması bekleniyor. Beyaz Saray, sürenin sonunda "yeterli ilerleme kaydedilmediği" takdirde yaptırımların otomatik olarak tekrar devreye gireceğini, bu sürecin Kongre onayı gerektirmediğini (IEEPA yetkisi kapsamında) hatırlattı. Washington'da bu mekanizmanın hukuki dayanakları üzerine tartışmalar hâlâ sürüyor.