Trump ve Xi Beyaz Saray'da kafa kafaya: Ticaret, yapay zeka ve Tayvan gündemde

ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Perşembe günü Beyaz Saray'da iki saatin üzerinde süren kapsamlı bir zirve gerçekleştirdi. İki büyük gücün liderleri, artan jeopolitik gerilimlerin ardında kalmak üzere ticaret, teknoloji ve güvenlik alanlarında "yönetilebilir bir rekabet" çerçevesi çizmeye çalıştı.

Tayvan hatırlatması ve ABD tavrı

Zirvenin en hassas kırılma noktası Tayvan meselesi oldu. Xi Jinping, kapalı kapılar ardındaki görüşmelerde ABD'nin "Tek Çin" politikasına sadık kalmasını ve Tayvan'ın bağımsızlığını destekleyecek herhangi bir adımden kaçınmasını istedi. Beyaz Saray kaynakları, Trump'ın Çin'in kırmızı çizgilerini anladığını ancak bölgedeki statükonun force ile değiştirilmemesi gerektiğini vurguladığını aktardı. İki lider, askeri iletişim hatlarının donmuşluğunun kırılması ve kriz anında doğrudan başkan hatı devreye sokulması konusunda prensipte razı oldu.

Ticaret dengesizliği ve gümrük duvarı

Ekonomik boyutta görüşmeler, ABD'nin Çin'den ithalatta yıllardır süren 300 milyar doların üzerindeki açık üzerine odaklandı. Trump, Çin'in tarım ve enerji ürünleri satın alma taahhütlerini (Faz 1 Anlaşması kapsamında) tamamlama konusunda ısrarcı bir tutum sergiledi. Çin tarafı ise ABD'nin yüksek teknoloji ihraç kontrollerinin (özellikle yonga ve yapay zeka çipleri) gevşetilmesini ve ek gümrük vergilerinin kademeli kaldırılmasını gündeme getirdi. Her iki taraf da ticaret ekiplerinin "en kısa sürede" teknik çalışmalara başlayacağına imza attı.

Yapay zeka ve nükleer güvenlikte ortak zemin arayışı

Gündemin sürpriz maddelerinden biri yapay zeka güvenliği oldu. Liderler, yapay zekanın askeri sistemlere entegrasyonunda riskleri azaltmak amacıyla "insan kontrolü" prensibini benimseyen bir çalışma grubu kurmaya karar verdi. Ayrıca Kuzey Kore'nin nükleer programı ve İran dosyasında BM Güvenlik Konseyi çerçevesinde koordinasyonun artırılması konusunda da görüş birliği sağlandı.

Zirve sonrası basın toplantısında her iki lider de "dürüst ve derin" bir diyalog yürüttüklerini belirterek, ilişkilerin "çarpışma ve karşılaşma"dan ziyade "işbirliği ve istikrar" ekseninde yönetilmesi gerektiğini vurguladı. Analistler bu toplantının, Kasım G20 Zirvesi'ne kadar sürecek detaylı müzakere sürecinin başlangıcı olduğunu kaydediyor.