Türkiye-İngiltere güvenlik ve göç paketi imzalandı: Ortak istihbarat merkezi kurulacak

Ankara — Türkiye ve Birleşik Krallık, güvenlik ve göç alanındaki stratejik iş birliğini meşrulaştıran yeni bir çerçeve anlaşmasına imza attı. İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya ve İngiltere İçişleri Bakanı Yvette Cooper'in başkanlığında Ankara'da gerçekleşen 3. Türkiye-İK Güvenlik ve Göç Diyaloğu toplantısı sonrasında imzalanan protokol, her iki ülkenin de gündeminin başında gelen organize suç ve irregular göç mücadelesine yeni bir operasyonel boyut kazandırıyor.

Anlaşmanın en somut çıktısı, Ankara'da faaliyet gösterecek "Ortak İstihbarat ve Operasyon Merkezi"nin kurulması kararı. Merkez, Ege ve Akdeniz rotalarından Avrupa'ya yönelen kaçakçı ağlarının finansal akışlarını takip etmek, şüpheli profilleri gerçek zamanlı paylaşmak ve ortak harekâtlar koordine etmekle görevli olacak. Bakan Yerlikaya toplantı sonrası yaptığı açıklamada, "Bu merkez sadece bilgi paylaşımı değil, ortak müdahale yetkisi de taşıyacaktır" ifadelerini kullandı.

Readmisyon hızlanacak, kaçakçılara karşı ortak ceza mücadelesi

Protokolün diğer kritik bacakları arasında readmisyon anlaşmasının operasyonelleştirilmesi geliyor. İngiltere, son yıllarda Kanal boğazı boğazı geçişlerinde artan sayılarda Türkiye vatandaşı ve Türkiye'den geçen göçmenlerin geri gönderilmesinde prosedürel gecikmeler yaşadığını kabul ederek, başvuru sürecini 30 günden 10 güne indirmeye yönelik bir "hızlı yol" (fast-track) mekanizması kurulduğunu bildirdi. Buna karşılık Türkiye, İngiltere'den readmisyon talebi gelen kişilerin kimlik tespiti için biyometrik veri altyapısını paylaşacak ve gerekli durumlarda hava yollarında charter uçuşları için lojistik desteği garanti edecek.

Finansal boyutta her iki taraf da rakamları açıklamadı ancak İngiltere'nin Türkiye'deki göçmen barınma merkezlerinin kapasite artırımı, freiwill geri dönüş programları ve sınır güvenliği teknolojileri (dron, termal kamera, radar sistemleri) için "çoğu yıllık" bir destek paketi taahhüt ettiği anlaşıldı. Bakan Cooper, "Türkiye bizim için sadece bir transit ülke değil, güvenlik mimarisinin vazgeçilmez ortağı" diyerek Brexit sonrası ilk kapsamlı ikili güvenlik mimarisinin bu anlaşma olduğunu vurguladı.

NATO ittifakı çerçevesinde "hibrit tehditler" odaklı

Anlaşma metni, kaçakçılık ve irregular göçün ötesinde "hibrit tehditler" kavramını da kapsıyor. Rusya-Ukrayna savaşı sürecinde artan siber saldırılar, yanlış bilgi operasyonları ve kritik altyapı güvenliği konularında istihbarat paylaşımı derinleştirilecek. Bu bağlamda Türkiye Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ile İngiltere GCHQ ve MI5 arasında yeni bir bilgi paylaşım protokolü de yan anlaşma olarak imzalandı.

Uzmanlar anlaşmayı, İngiltere'nin "Rwanda planı"nın iptali sonrası aradığı upstream (kaynak üstü) çözümlerin en somutu olarak değerlendirirken, Türkiye için de Schengen vizserbestisi sürecinde AB ile paralelde bir güvenlik güvencesi kazandırıcı bir adım olarak görüyor. Bir sonraki toplantı 2027 baharında Londra'da yapılacak.