Ulaştırma yatırımlarında 2027-2029 vizyonu belli oldu: Demiryolu ve limanlar öncelik

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan 2027-2029 Yatırım Programı çerçevesi, Türkiye'nin lojistik stratejisindeki yapısal kırılmayı işaret ediyor. Resmi kurumlardan edinilen bilgilere göre; yeni dönemde kaynakların yoğunlaşacağı alanlar, yollar yerine demir yolu, liman operasyonları ve kent içi toplu taşıma sistemleri olarak belirlendi.

Demir yolu şebekesinde 'Halkban' ve YHT tamamlaması hedef

Programın bel kemiğini demir yolu yatırımları oluşturuyor. Bakanlık gündeminde Ankara-İzmir Yüksek Hızlı Tren (YHT) projesinin 2027 sonuna kadar tam operasyona geçmesi, Sivas-Erzincan ve Ankara-Sivas YHT hatalarının entegrasyonu ile Doğu Anadolu'nun demir yolu haritasının tamamlanması öncelikli duruyor. İstanbul'un 'demir yolu halkaşı' olarak tanımlanan Büyük İstanbul Tünel Geçidi (Halkban) projesinin finansman modeli (Devlete Ait Özel Finansman / Yatırım Ortaklığı Modeli) bu dönemde nihaileştirilerek yer altı çalışmalarının hızlandırılması planlanıyor. Marmaray'ın Gebze-İzmit-Köseköy kısmının çift hat ve sinyalleşme yenileme yatırımları da bu çerçevede devreye giriyor.

Liman yatırımlarında operasyonel verimlilik ve kapasite artışı

Türkiye Lojistik Master Planı 2053 hedefleriyle uyumlu olarak liman yatırımları 'yeni inşa' yerine 'mevcut altyapının verimliliği ve kapasite artışı' yönüne kaydırıldı. Mersin Uluslararası Limanı (MIP) ve İskenderun Limanı'nda konteyner terminal kapasitelerinin artırılması, Çanakkale 1915 Köprüsü bağlantı yollarının liman lojistiğine entegrasyonu ve Samsun, Trabzon, Filyos (Zonguldak) limanlarının arka bağlantı demir yolu hatlarıyla birleştirilmesi 2027-2029 aralığındaki somut hedefler arasında. Özellikle Filyos Limanı demir yolu bağlantısının (Zonguldak-Karabük-Ankara hattı entegrasyonu) tamamlanmasıyla Karadeniz'in lojistik hub olma hedefi somutlaşacak.

Kara yolu ve kent içi raylı sistemlerde 'tamamlama' odaklı yaklaşım

Kara yolu yatırımlarında yeni koridor açılışları yerine, Kuzey Marmara Otoyolu'nun son etapları, Ankara-Niğde-Mersin Otoyolu ve İzmir-Çeşme Otoyolu gibi devam eden büyük projenin bitirilmesi öncelikli. Yeni dönemde 'Yol Bakım ve Onarım Fonu' kaynaklarının artırılması ile mevcut ağın dayanıklılığı öne çıkıyor. Kent içi raylı sistemlerde ise İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Gaziantep ve Konya metroları ile hafif raylı sistem hatalarının (Antalya, Kayseri, Eskişehir, Samsun) 2029 yılı sonuna kadar açılış hedefleri netleştirildi. Bakanlık kaynakları, kent içi raylı sistem kilometresinin bu dönemde yüzde 40 civarında artırılmasını hedeflediğini belirtiyor.

Finansman modelinde çok taraflı yapı

Yatırım büyüklüğü verildiğinde kamu bütçesi tek başına karşılayamayacağından, programda Kamu-Özel Ortaklığı (PPP), Yatırım Ortaklıkları ve uluslararası kuruluşların (Dünya Bankası, EBRD, AB IPARD fonları) kredi kaynaklarının proje bazında etkinleştirilmesi öngörülüyor. Strateji ve Bütçe Başkanlığı, 2027-2029 Yıllık Yatırım Programı taslağını sonbahar aylarında planlama komisyonlarına sunacak.