Uşak'ta 301 Yıl Önceki Devlet Otoritesi Krizi: At Üstünden İndirilen Voyvoda

Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyılın ilk çeyreğinde Anadolu'daki Yörük topluluklarını kayıt altına almak ve vergi sistemini düzenlemek amacıyla yürüttüğü çalışmalar, Uşak'ta beklenmedik bir güç savaşıyla sonuçlandı. Arşiv belgelerine dayanan araştırmalar, 1725-1726 yıllarında Uşak'ta yaşanan olayın basit bir vergi tartışması değil, merkezî devlet otoritesi ile yerel güç odakları arasındaki sert bir hâkimiyet mücadelesi olduğunu kanıtladı.

Uşak Çarşısı'nda Devlet Memuruna Baskın

Yörük ve Voynuk Ahkâm Defteri'nde yer alan kayıtlara göre; Yörük Voyvodası Mustafa, Sıraclar ve Eğriceler cemaatlerini yeniden tahrir etmek üzere Uşak Kazası'na görevlendirildi. Ancak bölgedeki yerel güç odakları, bu toplulukların farklı bir idari statüye tabi olduğunu ileri sürerek merkezi yönetime direndi.

Süreç, Uşak Çarşısı'nda halkın gözü önünde şiddete dönüştü. Devlet adına görev yapan Yörük Voyvodası Mustafa, bindiği attan zorla indirilerek etkisiz hale getirildi. Olay sırasında devlet hazinesine ait olan 870 adet zincirli altın ile hizmetkârındaki 500 guruş nakit para ve çeşitli eşyalar gasp edildi.

Divân-ı Hümâyun'dan Sert Müdahale

Devlet hazinesine ait "mal-ı mîrî"nin gasp edilmesi üzerine İstanbul'da Divân-ı Hümâyun doğrudan devreye girdi. Olayın yerel etkilerinden arındırılmış, tarafsız bir soruşturma yürütülmesi amacıyla dönemin Uşak Kadısı görevden uzaklaştırıldı. Soruşturma için Eşme Kadısı, Gediz Kadısı ve Kütahya Mütesellimi görevlendirildi.

Güç Savaşının Perde Arkası

Söz konusu hadisenin temelinde, Sıraclar ve Eğriceler cemaatlerinin hangi idari statüye tabi olacağı ve vergi kaynaklarının kimin kontrolünde kalacağı sorunu yatıyor. Osmanlı arşivlerinde muhafaza edilen hükümler, 18. yüzyıl Uşak'ının sosyal yapısını ve taşradaki vergi sisteminin nasıl bir iktidar mücadelesine dönüştüğünü gözler önüne seriyor.